Jačanje zračne odbrane Srbije

Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić potvrdio je 28. juna planove za nabavku kineskih raketnih sistema dugog dometa HQ-9. Ova odluka predstavlja značajan korak u modernizaciji zračne odbrane zemlje i produbljivanju odbrambenih veza sa Kinom. HQ-9 je kineski napredni raketni sistem zemlja-zrak dugog dometa, uporediv po ulozi sa ruskim sistemima S-400, te bi njegovom nabavkom Srbija dobila jedan od najsposobnijih sistema u Evropi. U kineskoj vojsci, HQ-9 se koristi kao dopuna sistemima višeg dometa poput HQ-19 i HQ-29, koji su specijalizovani za odbranu od balističkih projektila, čime se formira višeslojni odbrambeni mrežni sistem.

Kineski sistemi kao okosnica odbrane

Izvori u Srbiji su u aprilu ove godine izvijestili o planovima Ministarstva odbrane za nabavku nove opreme za zračnu odbranu iz Kine, a predsjednik Vučić je tada najavio skori potpis novih ugovora. Kineski raketni sistem srednjeg dometa HQ-22 trenutno čini osnovu zračne odbrane Srbije, a isporuke su započele u aprilu 2022. godine. Pored HQ-22, Srbija raspolaže i kineskim sistemima za blisku odbranu HQ-17A, ruskim PVO borbenim vozilima Pantsir-S, te modernizovanim verzijama sovjetskog S-125, koji je sistem srednjeg dometa bez značajne mobilnosti. Nabavka HQ-9B je isticana kao značajna mogućnost za dobijanje sposobnosti višeg nivoa i prvog istinski dugodometnog protivavionskog i protivraketnog sistema u zemlji.

Prethodna razmatranja i politički faktori

Ministarstvo odbrane Srbije je u prošlosti razmatralo nabavku naprednih sistema dugog dometa, uključujući ruske S-300PMU-2 i S-400. Jedan bataljon ruskih S-400 sistema bio je raspoređen u Srbiji u oktobru 2019. godine radi vježbi, što je smatrano pokušajem upoznavanja lokalnih snaga sa njegovim mogućnostima. Međutim, pritisci Zapada, uključujući prijetnje ekonomskim sankcijama, bili su ključni faktori koji su spriječili Srbiju da nastavi sa kupovinom, uprkos ruskim ponudama fleksibilnih uslova plaćanja. Nabavka HQ-9B omogućava realizaciju sličnih sposobnosti po znatno nižoj političkoj cijeni u odnosu na S-400, jer NATO članice nemaju ekvivalentne mehanizme sankcionisanja kineskog izvoza oružja kao što je to slučaj sa ruskim izvozom.

Jačanje odbrambenih kapaciteta kineskom opremom

Srbija je nastavila sa povećanjem odbrambenih nabavki iz Kine. U martu su zabilježeni snimci srbijanskog vojnog aviona MiG-29 koji leti sa dvije kineske balističke rakete CM-400AKG. Brzina ovih raketa, koja može preći Mach 6, čini srbijanske MiG-29 prvim borbenim avionima u Evropi sa hiperSonyčnim udarnim sposobnostima, čime se ranije zastarjeli lovac čini vrlo efikasnim za udarne misije. Također, spekuliše se o mogućnosti nabavke kineskih borbenih aviona poput JF-17 Block 3 ili J-10C. Kineska oprema je često ne samo sposobnija i isplativija od ponuda Rusije ili NATO članica, već je i politički povoljnija, jer izbjegava provokacije evropskih zemalja ili SAD-a, a istovremeno čuva stepen autonomije koji zapadno naoružanje ne dozvoljava.

Prednosti HQ-9 sistema

Smatra se da HQ-9 posjeduje superiornu elektroniku i senzore u odnosu na ruske sisteme poput S-400, što odražava kinesko industrijsko liderstvo u ovim oblastima. Uprkos svojoj strateškoj ulozi, sistem je visoko mobilan, sa lanserima, radarima, komandnim vozilima i pratećom opremom montiranom na kamione, što omogućava premještanje nakon paljbe radi smanjenja ranjivosti na kontranapade. Ovo je posebno važno za Srbiju, koja se suočava s potencijalnom prijetnjom sukoba sa NATO članicama koje posjeduju ogromne izviđačko-udarno komplekse, protiv kojih su mobilnost i prikrivanje ključni za pružanje asimetrične odbrane. Kontinuirane napetosti oko Kosova, koje je većina NATO članica priznala kao nezavisnu državu i pružila joj podršku, samo su jedan od faktora koji doprinose visokim tenzijama, a Srbija je i dalje pod utjecajem istorijske uspomene na intenzivno NATO bombardovanje tokom sukoba oko statusa Kosova 1999. godine.