Opis tvrđave

Agencija za saobraćaj nekretnina “Dream Estates Montenegro”, koja je dio međunarodne grupacije “Savill”, objavila je oglas za prodaju austrougarske tvrđave Kabala na obali poluostrva Luštica, na samom ulazu u Bokokotorski zaliv. Cijena koju traže za zemljište, projekte i ruševinu ukupne površine 23.539 kvadrata iznosi pet miliona eura.

U oglasu se navodi da je riječ o “historijskoj austrijskoj tvrđavi Fort Kabala” na administrativnom području opštine Herceg Novi, izgrađenoj krajem 19. vijeka, od 1895. do 1897. godine, od strane Austro-Ugarske monarhije. Tvrđava je projektovana kao dio južno-jadranskog odbrambenog sistema i nekada je čuvala strateški morski prolaz u Bokokotorski zaliv, a s povišene pozicije pruža zadivljujuće panoramske poglede na hrvatsku obalu, poluostrvo Prevlaka, Igalo, Herceg Novi i crnogorsku rivijeru.

Potencijal za razvoj

Prema riječima posrednika, tvrđava Kabala je “arhitektonsko nasljeđe” izgrađeno od kamena, cigle, betona i ojačanog metala, sa dva glavna nivoa – donjim sa prostorijama za garnizon i skladištima municije te gornjom odbrambenom platformom za artiljeriju i osmatranje. Iako je obrasla agavama, čempresima i bršljanom, struktura je i dalje stabilna i spremna za vizionarskog investitora koji bi joj vratio nekadašnji sjaj.

Ova nekretnina ima veliki potencijal za razvoj jer obuhvata parcelu od 23.539 kvadratnih metara koja je zonirana za turistički i ugostiteljski razvoj. Lokalni planski dokument omogućava izgradnju turističkog centra, hotela, vila sa bazenima, privatnog smještaja, sportskih i rekreativnih sadržaja te parka posebne turističke namjene. Zahvaljujući povišenoj poziciji uz more, idealna je za projekat koji spaja istoriju, ekskluzivu i prirodu, bilo kao destinacijski hotel ili privatno odmorište s impresivnim pogledom.

Kao dodatne prednosti navode se blizina turističkog rizorta Luštica Bay, Aerodroma Tivat, Starog grada u Kotoru i Porto Montenegra, kao i ostrva Mamula koje je kompanija Orascom već pretvorila u ekskluzivni boutique hotel i spa centar. Iako je na skrivenoj lokaciji, Fort Kabala je dobro povezana s glavnim destinacijama crnogorskog primorja, omogućavajući privatnost i praktičnost.

Iz agencije “Dream Estate Montenegro” poručuju da je Fort Kabala “više od nekretnine” i “poziv vizionarima” – prilika da se oživi spomenik evropske historije i pretvori u destinaciju koja spaja prošlost i budućnost, bilo kao luksuzni rizort, muzej baštine ili privatno imanje.

Vlasništvo i istorijat

Iako je tvrđava Kabala stara više od vijeka i dio jedinstvenog austrougarskog fortifikacionog sistema “Primorska tvrđava Boka”, u Crnoj Gori nema zvaničan status pojedinačnog kulturnog dobra. U evidenciji Uprave za nekretnine Crne Gore katastarska parcela na kojoj se nalazi tvrđava vodi se kao “neoplodno zemljište” bez upisanih objekata, a kao aktuelni vlasnik upisana je kompanija “Norex Management Montenegro” iz Podgorice. Jedini osnivač te firme je kompanija “Janov White Sea Investment S.A.” iz Paname.

Kabala je jedna u nizu starih austrougarskih tvrđava u Boki koje su dospjele u privatne ruke nakon što ih je 2005. godine prodao tadašnji Fond za reformu sistema odbrane državne zajednice Srbija i Crna Gora. Te tvrđave su decenijama bile vojni objekti JNA, a prodaja je izvršena po simboličnim cijenama u osvit crnogorskog referenduma o nezavisnosti. Na čelu tadašnjeg Sistema odbrane bio je Svetozar Marović, a neke od nekretnina su kasnije dovođene u vezu s budvanskom organizovanom kriminalnom grupom.

Podsjetimo, u septembru 2005. godine potkop za podmornice “Kabala” kupila je beogradska firma “ADOC” za 1,65 miliona eura. Neke od prodatih tvrđava su novi vlasnici pokušali da preprodaju; tako je 2021. na tvrđavi Arza osvanuo natpis “For sale”, a tadašnji crnogorski ministar finansija Milojko Spajić je na društvenoj mreži X napisao da mu se na dati broj niko ne javlja, najavivši da će država preuzeti takva kulturna bogatstva, ali do danas nije došlo do povratka.

Fort Kabala, površine 3.719 kvadrata, nalazi se na nadmorskoj visini od 110 metara i građena je od 1895. do 1897. kao dio druge odbrambene linije južne zone Primorske tvrđave Boka. U vrijeme Austro-Ugarske bila je naoružana baterijom od četiri merzera kalibra 210 mm i baterijom od četiri topa kalibra 150 mm.

Uprava za zaštitu kulturnih dobara nezvanično je potvrdila da je upoznata s oglasom za prodaju Kabale i da će o tome obavijestiti Nacionalnu komisiju za UNESCO i Vladu kako bi država eventualno preduzela korake da vrati ovaj vrijedni historijski objekat u svoj posjed i adekvatno ga zaštiti.