Srbija: EU sredstvima kupovana tehnologija ruske firme pod sankcijama

Srbijansko Ministarstvo unutrašnjih poslova (MUP) nastavilo je tokom prošle godine da modernizuje softver i opremu ruske kompanije Papillon, koja je od 2023. godine pod sankcijama Sjedinjenih Američkih Država i Evropske unije (EU).

Ovo su rezultati istraživanja Radija Slobodna Evropa, koji su otkrili da je dio ove opreme Srbija finansirala sredstvima dobijenim od Evropske unije tokom 2023. godine. Zbog toga bi Bruxelles mogao tražiti povrat novca od Beograda, što je potvrdio i glasnogovornik Evropske komisije, Guillaume Mercier.

Mercier je izjavio: “Ukoliko se utvrdi da neki trošak nije nastao u skladu s pravilima EU, uključujući ona koja se odnose na sankcije, EU će poduzeti odgovarajuće mjere radi zaštite proračuna, uključujući povrat sredstava gdje je to prikladno”.

Uprkos sankcijama, MUP Srbije nije odgovorio na pitanja Radija Slobodna Evropa u vezi sa nabavkom i upotrebom ove tehnologije.

Dokumenti dostupni na portalu javnih nabavki pokazuju da MUP Srbije godinama unaprjeđuje opremu ruske IT kompanije Papillon, koja se koristi za verifikaciju identiteta na osnovu otisaka prstiju i dlanova, slika lica ili zjenice oka, piše Radio Slobodna Evropa.

Od 2023. godine, Papillon i četiri povezane firme nalaze se na američkoj listi kompanija za koje je utvrđeno da “su uključeni u aktivnosti koje ugrožavaju nacionalnu sigurnost ili vanjskopolitičke interese SAD-a”.

Ove kompanije su također pod sankcijama EU, odnosno nalaze se na listi kompanija koje su pod najstrožim trgovinskim ograničenjima EU. Obrazloženje za sankcije koje navodi EU je da su u pitanju kompanije koje su “krajnji vojni korisnici, dio ruskog vojnog i industrijskog kompleksa ili imaju komercijalne ili druge veze s ruskim sektorom obrane i sigurnosti, ili ga na drugi način podržavaju”.

Istraživanje Radija Slobodna Evropa pokazalo je da je dio opreme ove ruske tvrtke nabavljen preko IPA fondova EU, odnosno fondova koji služe za provedbu reformi u zemljama kandidatkinjama za članstvo u EU, pripremajući ih za ulazak u Uniju.

U trenutku kada su sredstva iz IPA fondova iskorištena, ruska kompanija Papillon se već osam mjeseci nalazila na listi Ureda za industriju i sigurnost, koji je dio američkog Ministarstva trgovine.

Mercier je izjavio da EU vrlo ozbiljno shvata pitanje usklađenosti sa sankcijama u okviru ukupne saradnje sa Srbijom.

Mercier je dodao: “Posebno u ovom sektoru, i to kroz razgovore s Ministarstvom unutrašnjih poslova i policijom Srbije u okviru Poglavlja 24”, te napomenuo da bi moglo doći i do zahtjeva za povrat EU sredstava.

Poglavlja 23 i 24 su dva ključna poglavlja u pregovorima o članstvu s EU, a odnose se na pravosuđe i temeljna prava te slobodu, pravdu i sigurnost. Bez napretka u ova dva poglavlja, nijedna država ne može napredovati u procesu evropskih integracija.

Evropska unija kroz pristupne fondove finansira više od 400 projekata za MUP Srbije. Neki su završeni, a pojedini su u toku, pa tačan iznos dodijeljenih sredstava nije moguće utvrditi.

Srbijanske vlasti uporno ističu kako je članstvo u Evropskoj uniji strateški cilj te zemlje, ali Srbija je jedina od zemalja zapadnog Balkana kandidatkinja za članstvo u EU koja se nije pridružila sankcijama protiv Rusije nakon njene invazije na Ukrajinu.