Podaci povodom Međunarodnog dana bez plastičnih kesa otkrivaju zastrašujuće brojke – svake minute na svijetu se potroši više od milion plastičnih vrećica, što godišnje iznosi oko 500 milijardi.

Prosječan vijek trajanja jedne kese je svega 15 minuta, dok je za njen potpuni raspad u prirodi potrebno između 100 i 1.000 godina. Ekolozi u Bosni i Hercegovini zvone na uzbunu jer je situacija izuzetno ozbiljna.

Nakon kratkotrajne upotrebe, kesa u pravilu završava na deponiji ili u okolišu, gdje se postepeno raspada na sitne čestice mikroplastike. One zagađuju tlo, vodu i zrak, a ulaze i u lanac ishrane, ugrožavajući biljke, životinje i na kraju i čovjeka.

Nikola Kurija iz Centra za životnu sredinu upozorava da su tragovi mikroplastike pronađeni u muškim testisima, plodovoj vodi i posteljici trudnica, ali da još uvijek nije naučno potvrđeno da li to direktno utiče na porast oboljenja poput raka.

Diljem svijeta više od 90 država uvelo je potpunu ili djelimičnu zabranu plastičnih kesa. U BiH je zakonom zabranjena upotreba vrećica debljine 15 do 50 mikrona, dok su one deblje od 50 mikrona dozvoljene uz ekološku naknadu i naplatu. Međutim, nema pouzdanih podataka o efektima ovih mjera.

Prema procjenama UNDP-a, globalno se reciklira tek oko devet odsto plastičnog otpada, a kod plastičnih kesa taj postotak je još niži. U BiH se godišnje proizvede 150.000 tona plastičnog otpada, a reciklira se samo dva odsto. Istovremeno, u saobraćaj se pusti više od 1,2 milijarde kesa.

Jasna Radulović iz Euro Beta Operatera sistema upravljanja ambalažnim otpadom RS ističe da godišnje prikupe i recikliraju oko dvije hiljade tona plastike, što je kap u moru. Ključni problem je, kaže, niska svijest građana – ekološka ostrva često su puna miješanog komunalnog otpada.

Jedan platneni ceker tokom svog životnog vijeka može zamijeniti hiljadu plastičnih kesa, odnosno između četiri i pet kilograma plastike. Povodom današnjeg dana, Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS dijelilo je građanima platnene vrećice. Svetlana Topić poručuje da svaka mala promjena – ako danas 100 ljudi smanji 100 kesa – može dovesti do ogromnih ušteda, s obzirom na to da godine milijarde kesa završavaju u prirodi.

Procjenjuje se da u BiH svaki stanovnik godišnje odbaci između 10 i 15 kilograma plastike, a ukupno se u saobraćaj pusti oko 1,2 milijarde plastičnih kesa.