Uzdah ima važnu ulogu u održavanju stabilnosti disajnog sistema jer pomaže širenju sitnih vazdušnih mehurića u plućima. Iako se može javiti i do 12 puta na sat, ovaj refleks uglavnom nije opasan, ali ponekad može biti znak dubljih problema.

Ova nesvjesna radnja služi kao mehanizam za uspostavljanje telesne i mentalne ravnoteže. Ipak, ako primjećujete da često trebate duboko izdahnuti, to može ukazivati na nagomilani stres, hroničnu anksioznost ili skrivene respiratorne smetnje, pa je važno obratiti pažnju na signale koje vam tijelo šalje.

Uzdah se definiše kao dug, dubok udah sličan normalnom, ali ne i potpuno isti. Ljudi u prosjeku proizvedu oko 12 spontanih uzdaha na sat, a da toga nisu ni svjesni. Obično uključuje udisanje dodatnog udaha prije izdaha, nakon čega slijedi kratka pauza u disanju.

U respiratornom sistemu uzdah igra ključnu ulogu: kada se pri normalnom disanju sićušne vazdušne kese (alveole) ponekad uruše, dubok udah ih resetuje. Na taj način poboljšava nivo kiseonika u krvi i održava ravnotežu disanja, a istovremeno pomaže i u oslobađanju emocionalnog pritiska.

Uzdisanje je često povezano sa osjećanjima – donosi trenutno olakšanje i može smanjiti anksioznost. Istraživanje iz 2022. godine pokazalo je da je uzdah povezan sa uzbuđenjem, anksioznošću i bolom. Dr. Ana Hejbern, specijalistkinja za biofeedback i psihologiju, napominje da su negativna emocionalna stanja poput straha, anksioznosti i tuge povezana sa češćim uzdisanjem.

Osobe koje pate od anksioznosti, PTSP-a, čestih paničnih napada, respiratornih problema ili disautonomije sklonije su učestalom uzdisanju.

Iako je uzdisanje uglavnom zdravo, prekomjerno može postati teret za organizam. Pauza u disanju koja ga prati, ako se javlja prečesto i dugo traje, može pogoršati anksioznost, stres i paniku jer podstiče hiperventilaciju i pojačan odgovor na stres, upozorava dr Hejbern. Ako ne nadoknađujete dubokim udisajima, učestalo uzdisanje može biti znak mentalnog stresa ili osnovnog respiratornog problema.

Ukoliko uz učestalo uzdisanje primijetite kratak dah, vrtoglavicu, pretjeran stres ili uporan osjećaj depresije, preporučuje se ljekarski pregled.

Prečesto uzdisanje može ukazivati na plitko disanje uzrokovano stresom i anksioznošću. Retreniranje disanja, uz pomoć logopeda ili kroz biofeedback kod psihologa, može biti korisna intervencija i za tijelo i za um, savjetuje dr Hejbern. Kod kuće možete primijeniti vježbe poput box disanja, tehnike 4-7-8 ili naizmjeničnog disanja kroz nos.

Ključno je razlikovati uzdah izazvan stresom od onog koji donosi olakšanje. Dr Hejbern ističe da uzdasi mogu biti i pozitivni – signaliziraju sigurnost i zadovoljstvo. Ne treba brinuti ako s vremena na vrijeme uzdahnete da biste izrazili osjećanja, ali pratite smetnje koje remete svakodnevni život i po potrebi se obratite ljekaru.