Širom planete 1. maj se obilježava kao Međunarodni dan rada, posvećen radnicima i njihovoj višedecenijskoj borbi za osnovna prava koja su danas neprikosnovena, poput osmosatnog radnog vremena, slobodnih vikenda, sindikalnog djelovanja, plaćenog godišnjeg odmora i zabrane eksploatacije djece. Ova prava nisu dobijena na poklon, već su izvojevana kroz duge periode štrajkova i uličnih protesta.

Začeci radničkog pokreta vezani su za eru industrijske revolucije, koja je krajem 18. i početkom 19. vijeka u zapadnoj Evropi i Sjedinjenim Američkim Državama stvorila novu društvenu klasu. Masovna izgradnja fabrika dovela je do napuštanja sela i selidbe u gradove, gdje su radnici bili suočeni sa teškim uslovima, niskim nadnicama i primorom da i djecu uključuju u rad kako bi prehranili porodicu.

Država u to vrijeme nije nudila nikakvu zaštitu radnicima, pa su prvi pokušaji organizacije dolazili iz redova samih radnika. Rani štrajkovi bili su lokalnog karaktera i često su se završavali otpuštanjima i zamjenom radnika, ali su vremenom postajali sve masovniji i bolje organizovani.

Prelomni trenutak desio se 1886. godine u Chicagu. Prvog maja te godine oko 40.000 radnika izišlo je na ulice tražeći osmosatni radni dan, a protesti su se proširili na druge američke gradove, okupivši stotine hiljada ljudi. Ključna parola pokreta bila je da radnici žele osam sati rada, osam sati odmora i osam sati za sopstvene potrebe.

Nekoliko dana kasnije, 4. maja na trgu Haymarket, situacija je eskalirala. Policija je naredila demonstraciju da se raziđe, a potom je bačena bomba, što je izazvalo krvavi sukob. U neredima je povrijeđeno više od 70 ljudi, a petoro je izgubilo život. Uslijedila su masovna hapšenja, a sedmorica vođa protesta osuđena su na smrt.

Događaji u Chicagu odjeknuli su snažno i u Evropi, gdje su radnički pokreti jačali. Na konferenciji Druge internacionale u Parisu 1889. godine donesena je odluka da se 1. maj obilježava kao dan radničke borbe, u znak sjećanja na te tragične događaje.

Borba za radnička prava nastavljena je i poslije 1886. godine, naročito u Sjedinjenim Američkim Državama, gdje su ključne reforme uslijedile tek u tridesetim godinama 20. vijeka. Ipak, ovaj datum je ostao trajni simbol globalne borbe za dostojanstven rad.

Danas je Prvi maj neradni dan u većini država svijeta. U Sjedinjenim Američkim Državama i Kanadi praznik rada obilježava se prvog ponedjeljka u septembru, dok se u mnogim evropskim zemljama, uključujući i Hrvatsku, slavi 1. maja, a negdje i 2. maja kao dodatni dan odmora.