Jaja su dugo bila predmet nutricionističkih debata, posebno zbog svog sadržaja holesterola. Istraživanja, međutim, pokazuju da je slika mnogo kompleksnija od jednostavnog “dobro” ili “loše”.

Nutritivna moć žumanceta

Upravo žumance čini jaje nutritivnom bombom. Osim što sadrži većinu vitamina, uključujući i esencijalni B12 koji se nalazi isključivo u namirnicama životinjskog porijekla, bogato je mineralima poput željeza i cinka. Zanimljivo je da se oko 60% proteina iz jaja također nalazi u žumancetu, a ti proteini su izuzetno visokog kvaliteta, što znači da ih organizam može gotovo u potpunosti iskoristiti.

Holesterol: stari neprijatelj ili neopravdana zabrinutost?

Jedno jaje sadrži između 180 i 220 miligrama holesterola, što je značajno manje od količine koju naš organizam sam proizvodi. Profesor Stefan Lorkovski sa Univerziteta Fridrih Šiler u Jeni objašnjava da je LDL-holesterol faktor rizika za kardiovaskularne bolesti, ali da uticaj ishrane na njegov nivo nije tako presudan kao što se nekada mislilo.

“Prema sadašnjim saznanjima, ishrana utiče sa oko 25%, dok se ranije procjenjivalo da taj uticaj iznosi oko 50%. Genetska komponenta je znatno veća,” kaže nutricionistkinja Žanin Henkel-Oberlender sa Univerziteta u Bajrojtu. Ona dodaje da svaka četvrta do sedma osoba ima genetski uslovljena odstupanja u metabolizmu holesterola.

Jaja, proteini i izgradnja mišića

Veliko jaje sadrži 7-8 grama proteina i aminokiselinu leucin, važnu za izgradnju mišića. Međutim, stručnjaci upozoravaju da se često unosi previše proteina. “Ne morate svakog dana da popijete šejk sa deset sirovih jaja,” ističe Lorkovski. Višak proteina koji organizam ne može iskoristiti završava u debelom crijevu, gdje se fermentiše i može izazvati nadimanje i druge probavne smetnje.

Ko treba da bude oprezan?

Iako kod zdravih ljudi umjerena konzumacija jaja po pravilu ne predstavlja problem, postoje određene grupe koje treba da budu pažljivije. “Već godinama imamo podatke koji pokazuju da je kod osoba sa dijabetesom tipa 2 konzumiranje jaja češće povezano sa povećanim kardiovaskularnim rizikom,” objašnjava Lorkovski. Osobe sa postojećim problemima bubrega ili jetre također treba da prate unos proteina.

Velike studije, poput onih koje sprovodi Harvardova škola javnog zdravlja “Čan”, često ne pronalaze direktnu povezanost između konzumacije jednog jajeta dnevno i povećanog rizika od bolesti srca kod opšte populacije. Konačni zaključak stručnjaka je jasan: sve zavisi od individualnog zdravstvenog profila svake osobe.