Prema tvrdnjama istraživačkog tima, primjena SERS analize mogla bi smanjiti broj nepotrebnih invazivnih zahvata za oko 40 posto, dok se vrijeme potrebno za postavljanje dijagnoze skraćuje sa 14 na svega tri dana.

Stručnjaci iz Rusije predložili su alternativu uobičajenim metodama poput ultrazvuka i histeroskopije – riječ je o minimalno invazivnom testu krvi koji se temelji na površinski pojačanoj Ramanovoj spektroskopiji. Ova tehnika omogućava izuzetno precizno otkrivanje polipa, hiperplazije i raka endometrijuma u ranim stadijima. Rak endometrijuma je treći najčešći maligni oblik kod žena u Rusiji, a incidencija mu i dalje raste.

Polipi i hiperplazija endometrijuma mogu uzrokovati anemiju, neplodnost i malignu alteraciju. Trenutno se ove promjene dijagnosticiraju ultrazvukom, histeroskopijom i, u slučaju sumnje na karcinom, biopsijom tkiva. Međutim, navedene metode su invazivne, nose rizik od krvarenja, infekcija ili stvaranja priraslica, a nerijetko nisu dovoljno informativne.

Autori studije, specijalisti Univerziteta Sečenov, zajedno s kolegama sa Samarskog nacionalnog istraživačkog univerziteta i Instituta za fiziku čvrstog stanja “Ju. A. Osipjan” Ruske akademije nauka, prvi su upotrijebili površinski pojačanu Ramanovu spektroskopiju (SERS) za dijagnostiku ginekoloških oboljenja.

“Ovo je jedna od najpreciznijih molekularnih dijagnostičkih metoda – spektroskopija može odrediti sastav gotovo bilo koje tvari, bilo u čvrstom, tekućem ili plinovitom stanju. Tehnologija se zasniva na jedinstvenom načinu na koji svaki molekul raspršuje svjetlost, stvarajući jedinstveni spektralni “otisak prsta” dotične tvari. Ovaj se efekt koristi u mnogim područjima nauke, uključujući medicinu, ali je prvi put primijenjen u dijagnozi patologija endometrijuma”, izjavio je Dmitrij Artemjev, v.d. šefa Katedre za laserske i biotehničke sisteme na Univerzitetu u Samari.

Naučnici su analizirali krvnu plazmu pacijentica i uočili promjene karakteristične za endometrijalne polipe, hiperplaziju i adenokarcinom: kod žena s tim stanjima nivoi pojedinih aminokiselina višestruko su povišeni u odnosu na normalu. Kako se navodi u radu, radi se o specifičnim markerima za patologiju maternice – primjerice, slika bi bila drugačija kod crijevnih polipa. Za analizu je dovoljna mala epruveta (4 ml) krvi.

Uzorak se centrifugira kako bi se dobila plazma, koja se potom nanosi na posebnu podlogu koja sadrži srebrne nanočestice, a one pojačavaju signal milione puta. Nakon sušenja na sobnoj temperaturi, uzorak se ozračuje laserom valne dužine od 785 nanometara.

Detektor bilježi neelastično raspršenu svjetlost, a specijalizirani softver prepoznaje vršne vrijednosti koje odgovaraju određenim molekulima.

Vrhovi na spektrogramu “govore” istraživačima o konkretnoj bolesti. Za interpretaciju rezultata koriste se multivarijantne statističke metode – metoda projekcije latentne strukture i diskriminantna analiza. Time se osigurava da dijagnoza ne ovisi o subjektivnoj percepcioni liječnika.

Metoda je testirana u Sečenovskom centru za majčinstvo i brigu o djetinjstvu na 120 pacijenata s potvrđenim dijagnozama.

SERS analiza pokazala je veću tačnost u usporedbi s ultrazvukom i histeroskopijom. Štaviše, kako se ističe, metoda ima visoku osjetljivost i specifičnost, što znači da ne samo da može detektirati pozitivan rezultat kada pacijentica zaista ima bolest, već i izbjeći lažno pozitivne rezultate kod zdravih ispitanica.

Prema autorima, učinkovitost nove metode u dijagnostici različitih endometrijalnih patologija je sljedeća: polipi – tačnost 93,1 posto (ultrazvuk 75,4 posto, histeroskopija 83,6 posto), specifičnost 100 posto, osjetljivost 87,1 posto.

Hiperplazija endometrijuma bez atipije: tačnost 88,3 posto (ultrazvuk 75 posto, histeroskopija 83,3 posto), osjetljivost 93,3 posto, specifičnost 83,3 posto. Adenokarcinom (rak) endometrijuma: tačnost 93,9 posto (ultrazvuk 81 posto), specifičnost 100 posto, osjetljivost 86,2 posto. oprema za Ramanovu spektroskopiju je kompaktna i lako dostupna, a sam test traje svega nekoliko minuta.

Stoga je metoda pogodna za široko rasprostranjeni skrining, posebno kod žena u riziku, poput onih s abnormalnim krvarenjem iz maternice, gojaznošću, sindromom policističnih jajnika i istorijom raka. Rezultati studije objavljeni su u časopisu “Problemi ginekologije, akušerstva i perinatologije”.