Armenija, država od tri miliona stanovnika smještena između Evrope i Azije, još od 2017. godine ima potpisan sveobuhvatni sporazum o partnerstvu s Evropskom unijom, čime je produbila saradnju u trgovini i drugim oblastima.

Prošle godine je usvojila zakon kojim je formalno izrazila namjeru da podnese zahtjev za članstvo u EU, a istovremeno nastoji osigurati povoljniji vizni režim za svoje građane prema bloku od 27 država.

U utorak je potpisan „sporazum o povezivanju” s ciljem jačanja transportnih, energetskih i digitalnih veza s Briselom.

EU je pozvala evropske kompanije da ulažu u ovu zemlju, naglašavajući nove mogućnosti koje donosi mirovni proces sa susjednim Azerbejdžanom.

„Nikada ranije nismo čuli takav poziv, takvu poruku”, izjavio je premijer Nikol Pashinyan, ističući da je Armenija ranije smatrana „visokorizičnom destinacijom za investicije”.

Dvije zavađene države vodile su dva rata u posljednjim godinama oko regije Karabah, a Azerbejdžan je konačno osvojio tu planinsku teritoriju u munjevitom napadu 2023. godine, okončavši tri decenije vlasti armenskih separatista.

Preokret u odnosima pokrenut je prošle godine dogovorom koji su posredovale Sjedinjene Američke Države, koje igraju sve veću ulogu u regiji, a potpredsjednik JD Vance posjetio je Armeniju ranije ove godine.

„Armenija se nalazi na najkraćoj ruti između Centralne Azije, Kaspijskog mora i Evrope, a u prošlosti je, zbog rata i geopolitike, ova ruta bila zatvorena, ali sada je mijenjate”, kazala je predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen Pashinyanu.

„Armenija može postati regionalno središte za nove globalne trgovačke rute, posebno u ključnoj oblasti kritičnih sirovina. A Evropa je spremna da vas podrži.”

Ruski predsjednik Vladimir Putin izjavio je da je „potpuno miran” povodom približavanja Armenije Evropi, ali je upozorio da je istovremeno članstvo u EU i Evroazijskoj ekonomskoj uniji „jednostavno nemoguće”.

U aprilu je EU uspostavila misiju za pomoć Jerevanu u borbi protiv stranog utjecaja, a Rusija se sumnjiči za dezinformacijsku kampanju pred junske izbore.

Istraživanja javnog mnijenja pokazuju da većina Armenaca podržava evropske integracije, dok je podrška Rusiji naglo opala, ali mnogi su skeptični prema realnosti članstva u EU i zabrinuti zbog dodatnog izazivanja Moskve.