Samostalno obraćanje predsjednika Evropskog vijeća Antónia Coste Moskvi i negodovanje pojedinih čelnika Unije otkrili su prikrivena razmimoilaženja unutar EU oko pristupa Rusiji i pitanja ko treba da vodi pregovore u ime Evrope.

Prema pisanju portala Politico, šef kabineta Antónia Coste, Pedro Lurti, u posljednje dvije sedmice dva puta je telefonom stupio u kontakt s Kremljom. Ukrajinski izvori navode da je Lurti razgovarao sa savjetnikom ruskog predsjednika Vladimira Putina, Yuriom Ushakovom.

Pozivajući se na pet upućenih zvaničnika Unije, Politico navodi da su na samitu u Briselu, koji je u početku tekao skladno, njemački kancelar Friedrich Merz i francuski predsjednik Emmanuel Macron iza zatvorenih vrata žestoko kritikovali Costin potez.

Mercu i Macronu pridružili su se i najoštriji kritičari Moskve, među kojima su baltičke države te čelnici Holandije, Danske i Belgije, prenosi Politico. Neki lideri bili su ogorčeni što su za telefonske kontakte saznali iz medija.

No, postoje oprečne informacije, piše Politico, jer Costini saradnici tvrde da su prethodno obavijestili Paris, Berlin, London i Evropsku komisiju, dok njemački izvori tvrde da Berlin nije bio informisan.

Merc je Costin potez okarakterisao kao uvredu, dok su ga u njemačkim vladinim krugovima ocijenili “nekoordiniranim” i “neprofesionalnim”, javlja agencija dpa.

Politico navodi da je znatan broj čelnika stao u odbranu Coste, a dpa prenosi izjavu jedne zvaničnice EU da su pojedinci u raspravi istaknuli kako osnovni ugovori predsjednika Vijeća određuju kao zastupnika interesa Unije.

Prema njenim riječima, Costa je objasnio da je svrha njegove odluke bila uspostavljanje komunikacijskih kanala kako bi Unija, kad dođe pravi trenutak, mogla braniti svoje interese. Costini saradnici su izjavili da su razgovori bili kratki i bez suštine.

Politico piše da su, budući da su napori predvođeni SAD-om za okončanje rata Rusije protiv Ukrajine naizgled u ćorsokaku, evropske prijestolnice podijeljene oko toga treba li dati prednost diplomatiji ili pomoći Ukrajini da pobijedi na bojnom polju.

Portal prosuđuje da su razgovori iza zatvorenih vrata u petak navečer, koji su zbog osjetljivosti teme održani bez prisustva saradnika i čak bez mobilnih telefona, otkrili da su se po tom pitanju formirala dva suprotstavljena tabora.

Prema pisanju portala, Merz smatra da još nije došlo vrijeme za razgovor s ruskim predsjednikom Putinom te da, kada ono dođe, vodstvo treba da preuzmu Francuska, Njemačka i Velika Britanija, takozvana grupa E3.

Pozivajući se na izvor iz Unije, Politico navodi da je “veliki broj” lidera zauzeo suprotan stav, ocijenivši da je to uloga EU i stali u odbranu Coste.

Šef bavarske Hrišćansko-socijalne unije (CSU), sestrinske stranke Merzove CDU, Manfred Weber, izjavio je za njemački radio DLF da Costin potez “nije bio dogovoren i stoga nije bio optimalan”, ali da su napadi na njega bili “pretjerani” i da “treba staviti tačku na cijelu stvar”.

Weber, koji je u Evropskom parlamentu predsjednik konzervativne političke grupe Evropska narodna partija (EPP), kazao je da kao predstavnik Unije mora insistirati na tome “da Evropa mora pregovarati kao cjelina”.

Ocijenio je da je Rusija u defanzivi te da Unija to treba iskoristiti i poslati Putinu poruku: “Mi želimo pregovarati”. Ipak, smatra da je potreban dodatni pritisak na Moskvu i konsultacije s Washingtonom o novim mjerama.

Ukrajinski predsjednik Volodymyr Zelensky nije komentarisao Costinu inicijativu. “Ne znam mnogo detalja o tome”, rekao je Zelensky napuštajući samit, prenosi dpa.

S druge strane, ruski ministar vanjskih poslova Sergey Lavrov izjavio je da njegova država u Uniji ne vidi odgovarajućeg partnera za pregovore. U tekstu objavljenom na internetu napisao je da je Evropa pokazala da želi poraz Rusije u ratu, da se ne može smatrati nepristrasnim posmatračem te da Rusiju optužuje za “agresivne planove”.