Bosanski vozači u EU: Prisilni povratci i pritvori

Alarmantna statistika

Konzorcijum Logistika Bosne i Hercegovine iznio je zabrinjavajuće podatke o prisilnim povratcima i pritvaranjima profesionalnih vozača iz Bosne i Hercegovine u zemljama Evropske unije. U proteklih godinu dana, zabilježeno je najmanje stotinu slučajeva deportacije vozača, uz više od stotinu dana provedenih u pritvorima i zatvorima država članica EU. Prema navodima Konzorcijuma, samo u jednom danu nadležne institucije Njemačke, Austrije, Poljske i drugih zemalja EU obradile su dodatnih stotinu slučajeva prisilnog povratka vozača iz Bosne i Hercegovine. Posebno je naglašeno da se radi o vozačima koji imaju važeće ugovore o radu i urednu dokumentaciju, te obavljaju isključivo profesionalni posao u međunarodnom drumskom transportu.

Definicija prisilnog povratka

Konzorcijum objašnjava da prisilan povratak podrazumijeva da je pojedinac, zbog procijenjenog rizika ili formalnog tumačenja boravka, proglašen osobom koja se „nezakonito“ nalazi na teritoriji određene države, te se bez obzira na radni status, ugovor o radu i dokumentaciju – prisilno vraća u matičnu državu. „Prisilan povratak znači da je uredno zaposlen radnik, sa važećim ugovorom o radu i potpunom dokumentacijom, proglašen ‘nezakonitim boravcem’ i nasilno udaljen, bez obzira na činjenicu da ne krši zakon, ne traži azil, ne predstavlja nikakav bezbjednosni rizik, obavlja isključivo profesionalni posao u međunarodnom drumskom transportu. U posljednjih 365 dana, samo u Njemačkoj, 100 profesionalnih vozača je protjerano isključivo zato što rade. To je pravna i politička činjenica”, navode iz Konzorcijuma Logistika BiH.

Upozorenja i pozivi na reakciju

Konzorcijum upozorava da ovakva praksa predstavlja kršenje Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju, međunarodnih ugovora o radu, kao i principa slobodnog kretanja roba i funkcionisanja lanaca snabdijevanja. Naglašavaju da se profesionalni vozači neopravdano izjednačavaju sa turistima ili neregularnim migrantima. Konzorcijum je uputio javni poziv institucijama Bosne i Hercegovine, Ministarstvu inostranih poslova BiH, Ministarstvu komunikacija i transporta BiH, Savjetu ministara BiH, kao i svim drugim nadležnim institucijama, da bez odlaganja usaglase zvaničnu i operativnu poziciju sa Evropskom komisijom, jer je, kako navode, potpuno izvjesno da će se, ukoliko se ništa ne preduzme, u vrlo kratkom roku evidentirati novih 100 prisilno vraćenih građana BiH– “isključivo zato što su zaposleni i profesionalno obavljaju svoj posao”. „Ćutanje i nečinjenje institucija u ovom trenutku znači prećutno prihvatanje prakse koja vodi sistemskom izbacivanju radne snage, urušavanju transportnog sektora i direktnom ugrožavanju lanaca snabdijevanja Bosne i Hercegovine i regiona”, poručuju.

Problemi i odgovori Evropske komisije

Iz Konzorcijuma ističu da problem sa kojim se suočavaju profesionalni vozači nema nikakve tehničke veze sa EES sistemom, te da ne postoji nijedno tehničko pitanje koje bi opravdalo prisilna udaljavanja, pritvaranja, deportacije ili zabrane ulaska. „Ukoliko Evropska komisija zagovara ravnopravnost i eliminaciju diskriminacije, onda se pitanje statusa profesionalnih vozača ne može i ne smije povezivati sa EES-om. Evropska komisija, nažalost, izbjegava sadržajno objašnjenje problema, odgovarajući šturim i formalnim odgovorima, bez suštine i bez preuzimanja odgovornosti. Dodatno zabrinjava činjenica da se sektor sistematski upućuje na stav da države članice EU mogu samostalno donositi odluke, čime se praktično abolira Evropska komisija od obaveze da obezbijedi jedinstvenu i nediskriminatornu primjenu pravila”, navode dalje. Postavljaju pitanje da li je cilj da profesionalni vozači imaju „posebne zone zabrane ulaska“ u Austriji, Njemačkoj, Poljskoj ili bilo kojoj drugoj državi članici EU. U posljednjih 365 dana zabilježeno je 100 nasilno protjeranih profesionalnih vozača, 47 izgubljenih radnih mjesta, te više od 100 dana provedenih u pritvorima i zatvorima u državama EU. „Nažalost, nismo evidentirali nijednu protestnu notu, nijednu zvaničnu reakciju prema Evropskoj komisiji, nijedan javni stav Transportne zajednice, niti bilo kakvu suštinsku reakciju nadležnih resora. Posebno naglašavamo da je svako pojedinačno zaustavljanje profesionalnog vozača danas pretvoreno u svojevrsnu ‘trijažu’, u kojoj se ne postavlja pitanje prava, već pitanje: da li će vozač biti zadržan u pritvoru, nasilno udaljen ili deportovan – isključivo zato što posjeduje pasoš profesionalnog vozača iz BiH Ove mjere ne nastaju zbog kršenja zakona, već: zato što su vozači uredno zaposleni, zato što rade u skladu sa zakonima BiH, zato što poštuju evropske direktive o profesionalnim vozačima, i zato što legalno obavljaju posao koji je od suštinskog značaja za funkcionisanje lanaca snabdijevanja”, saopšteno je iz Konzorcijuma Logistika BiH. Konzorcijum Logistika Bosne i Hercegovine ostaje otvoren za institucionalni dijalog, ali poručuju da ukoliko se hitno ne reaguje, “odgovornost za posljedice snosiće oni koji su imali mandat i obavezu da djeluju”.