Beč – Sjedinjene Američke Države, zajedno sa Velikom Britanijom, Francuskom i Njemačkom, vrše pritisak na članice Odbora Međunarodne agencije za atomsku energiju (IAEA) da tokom naredne sedmice usvoje rezoluciju kojom bi se Iran po prvi put nakon dvije decenije prijavio Vijeću sigurnosti Ujedinjenih nacija, potvrdili su u petak diplomati.

Ukoliko rezolucija bude usvojena, ona bi predstavljala logičan nastavak odluke iz juna prošle godine kojom je Teheran proglašen odgovornim za kršenje obaveza iz ugovora o neširenju nuklearnog oružja, jer nije u potpunosti sarađivao u istrazi tragova uranijuma pronađenih na lokalitetima koji nisu prijavljeni.

Podsjećanja radi, američka vojska je 28. februara pokrenula vazdušnu ofanzivu na Iran, u okviru koje su, zajedno sa Izraelom, uništena ili ozbiljno oštećena postrojenja za obogaćivanje uranijuma.

Od tada, iranske vlasti inspektorima IAEA ne dozvoljavaju povratak na bombardovane lokacije, niti im omogućavaju da provjere stanje zaliha obogaćenog uranijuma, od kojih je dio dostigao nivo čistoće od 60 posto, što je vrlo blizu stepenu potrebnom za proizvodnju nuklearnog oružja.

Ovakva rezolucija, koju bi trebao podržati Odbor od 35 članica, bila bi kulminacija spora oko pristupa tim lokacijama, posebno nakon što su u proteklih godinu dana usvojene dvije odluke kojima se od Irana traži da prijavi zalihe obogaćenog uranijuma i omogući inspektorima potpuni pristup radi verifikacije.

Diplomate ističu da nacrt rezolucije još uvijek nije zvanično dostavljen Odboru, te da su pregovori o tačnom tekstu u toku. Uobičajeno je da se nacrt formalno podnosi početkom sedmice u kojoj se održava sjednica Odbora.

Kao potpisnica Ugovora o neširenju nuklearnog oružja, Iran ima pravo na razvoj nuklearne tehnologije, uključujući i obogaćivanje uranijuma za mirnodopske svrhe, što iranske vlasti redovno ističu, naglašavajući da nikada neće proizvoditi nuklearno oružje.

Ipak, Iran je jedina zemlja koja je obogatila uranijum do nivoa od 60 posto, a da pritom nije proizvela bombu. Količina uranijuma obogaćena na taj nivo predstavlja ozbiljan razlog za zabrinutost IAEA.

Procjenjuje se da je više od 200 kilograma visokoobogaćenog uranijuma preživjelo bombardovanje i da se nalazi u tunelskom kompleksu u Isfahanu, kao i u postrojenju u Natanzu.