Prema procjenama zasnovanim na baznoj demografskoj jednačini, Republika Srpska je na kraju 2025. godine brojala oko 980.000 stanovnika, što je za 15.079 manje u odnosu na prethodnu godinu, istakao je demograf Stevo Pašalić.

Pašalić je naglasio da se nastavlja izražen trend iseljavanja, pri čemu entitet godišnje napusti oko 10.000 ljudi, dok podaci o broju doseljenih nisu pouzdani.

Nizak natalitet i starenje stanovništva

Ukupna stopa fertiliteta iznosi oko 1,51, što je znatno ispod nivoa potrebnog za prostu reprodukciju, a Pašalić upozorava da bi za to bila potrebna stopa od oko 2,7, odnosno gotovo 20.000 rođenih godišnje.

Na pad nataliteta utiču emigracija, povećan mortalitet i takozvani “tempo efekat”, odnosno sve kasnije rađanje prvog djeteta.

Žene u Republici Srpskoj prvo dijete danas rađaju u prosjeku sa gotovo 29 godina, dok prosječna starost pri porodu iznosi 33,8 godina, što otežava ostvarivanje planova o većem broju djece.

Dodatni izazov predstavlja starenje stanovništva, s obzirom na to da oko 22 posto stanovnika ima 65 ili više godina.

Nedostatak kvalifikovane radne snage

Na tržištu rada, nedostatak radnika se djelimično nadoknađuje zapošljavanjem stranih državljana, ali je riječ uglavnom o nekvalifikovanoj radnoj snazi.

Pašalić je naglasio da su Republici Srpskoj potrebni visokoobrazovani kadrovi koji mogu odgovoriti zahtjevima novih tehnologija, digitalizacije i industrije 5.0.

Velike regionalne razlike

Najveći dio stanovništva koncentrisan je u nekoliko većih gradova, dok postoje stotine naselja sa manje od 100 stanovnika, kao i područja koja ostaju gotovo potpuno prazna.

Kao jedno od mogućih rješenja predložio je policentrični razvoj, odnosno ravnomjeran razvoj više međusobno povezanih urbanih centara.

Podsjetio je i na model nodalno-funkcionalnih regija profesora Rajka Gnjate, prema kojem Republika Srpska obuhvata četiri razvojne cjeline – banjalučku, bijeljinsko-dobojsku, istočnosarajevsko-zvorničku i trebinjsko-fočansku.

Iseljavanje najveći demografski gubitak

Pašalić je ukazao i na potrebu većeg uključivanja dijaspore u razvoj Republike Srpske, podsjetivši da ranije inicijative usmjerene na demografsku revitalizaciju nisu izazvale značajniji interes.

Iako je Republika Srpska u periodu od 2014. do 2025. godine ostvarila pozitivan unutrašnji migracioni saldo od 3.740 stanovnika u odnosu na Federaciju BiH i Brčko distrikt, podaci Eurostata i statistika zemalja u koje stanovništvo najčešće odlazi pokazuju da je u istom periodu prosječno oko 10.000 ljudi godišnje emigriralo u inostranstvo.

To znači da je Republika Srpska u posljednjih 12 godina, samo po osnovu iseljavanja, izgubila približno 120.000 stanovnika, što Pašalić ocjenjuje najvećim demografskim gubitkom ovog entiteta.