Evropa je krajem maja doživjela izuzetno jak toplotni talas, koji su meteorolozi opisali kao neviđen i historijski, sa temperaturama koje su u pojedinim gradovima bile i do 15 stepeni iznad prosjeka. U portugalskom gradu Mora, primjerice, 27. maja izmjerena je rekordna temperatura od 40,3 stepena Celzijusa, što je najviša vrijednost za taj mjesec od kada postoje mjerenja.

Naučna istraživanja otkrivaju da su trudnice i njihova novorođenčad izuzetno osjetljivi na ovakve vremenske prilike, pri čemu visoke temperature djeluju kao značajan faktor rizika koji može dovesti do prijevremenog porođaja. Prema procjenama, 1,41 posto svih ljetnih prijevremenih porođaja može se pripisati upravo toploti, a taj rizik dodatno raste u danima s umjerenim, odnosno ekstremnim vrućinama.

U danima umjerene toplote rizik od prijevremenog porođaja povećava se za 2,8 posto, dok u danima izuzetno visokih temperatura dostiže čak 3,8 posto. Beba rođena prije 37. sedmice gestacije suočava se s višestruko većom opasnošću od smrtnog ishoda, ali i s brojnim zdravstvenim komplikacijama koje mogu ostaviti trajne posljedice.

Studija objavljena u časopisu Environment International obuhvatila je čak 36,6 miliona porođaja koji su se desili tokom ljetnih mjeseci u 250 gradova širom 13 zemalja, uključujući Estoniju, Italiju i Španiju, u periodu od 1979. do 2019. godine. Rezultati pokazuju da je Španija među analiziranim državama imala najveću stopu prijevremenih porođaja – 1.080 na milion porođaja u toploj sezoni, a najteže je pogođen grad Leon.

Italija se nalazi na drugom mjestu sa 974 prijevremena porođaja na milion, dok je Estonija zabilježila 814 takvih slučajeva na milion porođaja. S druge strane, Švicarska je imala najnižu stopu među svim zemljama uključenim u istraživanje, sa 628 prijevremenih porođaja na milion.

Ipak, naučnici ističu da toplota ne djeluje na sve žene na isti način – ključnu ulogu igraju klimatski uslovi, socioekonomski status i kvalitet zdravstvene infrastrukture. Posebno su ugrožene mlade samohrane majke s nižim stepenom obrazovanja i lošijom materijalnom situacijom, koje su izložene većem riziku od prijevremenog porođaja uzrokovanog vrućinom.

Najosjetljiviji period trudnoće, kada je vjerovatnoća prijevremenog porođaja najveća, jeste između 31. i 40. sedmice. Toplota podiže tjelesnu temperaturu, izaziva kontrakcije materice, a dehidracija remeti ravnotežu minerala poput kalcijuma i magnezijuma, smanjujući protok krvi do posteljice. Osim toga, vrućina pokreće upalne procese i oksidativni stres, što može ubrzati sazrijevanje grlića materice i ugroziti razvoj fetusa.