Savez liberala i demokrata za Evropu (ALDE) poziva institucije Unije da smanje mogućnost pojedinačnih država da blokiraju odluke u vanjskoj politici i zagovara uvođenje „zajedničkog veta” prema kojem bi odluke mogle biti zaustavljene samo ako najmanje pet članica, koje predstavljaju pet odsto ukupnog stanovništva EU, to zajednički zatraže.

Prijedlog ove politike dio je rezolucije koju je pregledao briselski Politico, a o kojoj će na kongresu u Beču danas i sutra raspravljati i glasati stotine delegata ALDE, među kojima su predstavnici holandske stranke D66, Estonske reformske partije i rumunske USR.

Liberalne partije, uključujući dvanaest onih koje su dio vlada širom EU, trebaju se usaglasiti o sedamnaest rezolucija koje pokrivaju teme od ekonomije do zabrane društvenih mreža i Ukrajine, uključujući i onu pod nazivom „Zajednički veto i proširenje EU sada”.

U prijedlogu rezolucije o proširenju kritikuje se stagnacija tog procesa uprkos izjavama Evropske komisije, ističe se da nestabilnost u svijetu zahtijeva jačanje regionalne saradnje i jedinstva na evropskom tlu, te da institucionalna stabilnost i reforme evropskog projekta idu „ruku pod ruku” s proširenjem i integracijom kandidata u narednim godinama.

Navodi se i da su zemlje Zapadnog Balkana, posebno Sjeverna Makedonija i Crna Gora, izdržale nesrazmjerno dug i frustrirajući period čekanja na članstvo u EU, što potkopava povjerenje i stabilnost u tom strateški vitalnom regionu.

Obrazloženje naglašava da se sistem zajedničkog veta predlaže kako bi se zamijenio postojeći mehanizam i spriječilo da jedna država preuzme kontrolu nad procesom donošenja odluka cijele Unije.

Prema prijedlogu, veto bi mogla staviti samo grupa zemalja koja predstavlja najmanje 15 odsto broja članica EU i najmanje pet odsto ukupne populacije, što u praksi znači najmanje pet država koje zajedno broje 22,5 miliona građana, prenio je Politico.

Navodi se da bi sistem zajedničkog veta vrijedio u svim oblastima politike, ali da ne predstavlja pokušaj umanjivanja sistema glasanja kvalifikovanom većinom tamo gdje on već postoji, niti oduzimanje prava članicama.

Prijedlog također poziva na ubrzanje sektorske integracije kandidata na osnovu usklađivanja s pravnim tekovinama EU, kako bi se brže ostvarile koristi za građane i biznis, uz istovremeno jačanje strateške otpornosti i kredibiliteta procesa proširenja.

Liberali su se založili i da se Ugovor o pristupanju Crne Gore iskoristi kao instrument za reformu EU i njenog načina funkcionisanja.

Kongres evropskih liberala održava se u teškom trenutku za ALDE i grupu Obnovimo Evropu u Evropskom parlamentu, gdje se Evropska narodna partija sve više oslanja na glasove krajnje desnice, dok se Socijalisti i demokrate okreću ulijevo.

Liberalna partija EU je vodeća evropska stranka centra koja okuplja više od 70 liberalnih i demokratskih partija i zalaže se za evropske integracije, slobodno tržište i zaštitu ljudskih prava.