Penjanje uz stepenice često se zanemaruje kao oblik fizičke aktivnosti, ali nova naučna analiza sugerira da bi ova jednostavna navika mogla biti ključna za očuvanje zdravlja kardiovaskularnog sistema i produženje životnog vijeka. Za povećanje dnevne aktivnosti nije uvijek potrebna teretana ili posebna oprema – ponekad je dovoljno odabrati stepenice umjesto lifta, posebno kada to postane redovna praksa.

Velika sistematska analiza, objavljena 13. augusta u časopisu American Journal of Cardiovascular Drugs, obuhvatila je podatke iz devet ranijih studija s više od 480.000 učesnika. Istraživači su ispitivali vezu između korištenja stepenica i rizika od kardiovaskularnih bolesti te prerane smrti, a rezultati su pokazali da je kod redovnih korisnika stepenica rizik od smrti usljed srčanih bolesti bio niži za oko 39 posto, dok je rizik od smrti iz bilo kojeg uzroka bio manji za približno 24 posto. Također, primijećen je smanjen rizik od srčanog udara, moždanog udara i srčane insuficijencije.

U analizu su bili uključeni ljudi u dobi od 35 do 84 godine, uključujući zdrave ispitanike i one s ranijim srčanim problemima. Praćenje učesnika tokom više godina omogućilo je uvid u dugoročne učinke svakodnevnog kretanja na zdravlje. Ono što penjanje uz stepenice čini posebno privlačnim jeste činjenica da ne zahtijeva izdvojeno vrijeme – stepenice su dostupne u stambenim zgradama, na radnim mjestima, u tržnim centrima i javnim ustanovama, pa nekoliko kratkih uspona tokom dana može postati dio uobičajene rutine.

Ranija istraživanja, uključena u novu analizu, ukazivala su na to da kratki periodi penjanja, ponavljani nekoliko puta sedmično, mogu poboljšati kardiorespiratornu kondiciju i povoljno uticati na nivoe masnoća u krvi. Jedna veća studija sugerisala je da bi približno šest spratova dnevno moglo donijeti posebno izražene koristi, ali istraživači naglašavaju da još nije moguće odrediti idealan broj stepenica koji bi vrijedio za svakoga.

Važno je pravilno interpretirati rezultate – istraživanje pokazuje povezanost, ali ne dokazuje da penjanje uz stepenice direktno produžava život ili štiti od srčanih bolesti. Osobe koje su fizički aktivnije često imaju i druge zdrave navike, što može uticati na ishode. Ipak, nalazi se uklapaju u sve veći broj dokaza da i kratki periodi intenzivnijeg kretanja tokom dana mogu biti korisni. Za one koji veći dio dana provode sjedeći, odluka da umjesto lifta koriste stepenice može biti mali, ali ostvariv korak ka većoj fizičkoj aktivnosti.

Stepenice, naravno, nisu najbolji izbor za svakoga. Osobe s poteškoćama u kretanju ili problemima sa zglobovima mogu osjetiti dodatno opterećenje, pa intenzitet i način vježbanja treba prilagoditi vlastitim mogućnostima i zdravstvenom stanju.