Iran je u subotu izvršio smrtnu kaznu nad 23-godišnjakinjom koja je tvrdila da je muškarca ubila braneći se od seksualnog napada. U zasebnom predmetu, pravosuđe je drugoj ženi odredilo deset smrtnih kazni zbog ubistava starijih muškaraca koje je namamila u brakove. Marzieh Nieri, stara 23 godine, pogubljena je u zoru u zatvoru u Kazvinu.

Prema podacima organizacije Iran Human Rights, Nieri je sa samo 17 godina bila prisiljena na brak pod pritiskom porodice. Incident koji je doveo do njene osude dogodio se u oktobru 2021. godine, kada je imala 18 godina.

Na suđenju je ispričala da ju je jedan od suprugovih poslovnih partnera, pod uticajem alkohola, pokušao napasti. U samoodbrani ga je ranila kuhinjskim nožem, a u istom okršaju stradao je i njen suprug. Nieri se sama predala policiji četiri dana kasnije, nakon što je našla utočište kod brata.

Sud nije prihvatio njenu odbranu o samoodbrani. Porodice žrtava zatražile su primjenu kazne odmazde, poznate kao qisas, u skladu s pravnim sistemom Islamske Republike, pa je osuđena na smrt. Iran Human Rights navodi da je ovo najmanje četrnaesto pogubljenje žene u Iranu od početka 2026. godine.

Ova pogubljenja dolaze u vrijeme naglog povećanja broja smaknuća žena u zemlji. Američko Ministarstvo vanjskih poslova objavilo je da je tokom 2025. godine u Iranu pogubljena najmanje 61 žena.

To je najveći broj u posljednjih 25 godina i predstavlja rast od oko 70 posto u odnosu na prethodnu godinu. Izvještaj ističe da Iran prednjači u svijetu po broju izvršenih smrtnih kazni nad ženama.

Ubistvo supruga ili partnera jedan je od najčešćih razloga zbog kojih se žene u Iranu suočavaju sa smrtnom kaznom. Iran Human Rights naglašava da je najmanje 21 žena pogubljena prošle godine bila osuđena na qisas zbog ubistva supruga ili zaručnika.

Udruženja za prava žena upozoravaju da su mnoge od tih žena godinama trpjele porodično nasilje. Ističu da prisilni brakovi u ranoj dobi, ekonomska ovisnost, otežan pristup razvodu i slaba pravna zaštita ostavljaju ženama vrlo malo mogućnosti za izlazak iz nasilnih veza.

Qisas je pravno načelo izvedeno iz islamske jurisprudencije koje porodici žrtve daje pravo da traži pogubljenje počinioca ili prihvati novčanu naknadu, poznatu kao diyya ili krvarina. Iranski sudovi mogu izvršiti smrtnu kaznu u takvim slučajevima samo uz izričit pristanak najbližih srodnika žrtve.

Istog dana, pravosuđe u pokrajini Mazandaran objavilo je da je Kolthoum Akbari osuđena na deset smrtnih kazni po načelu qisasa za deset ubistava. Slučaj protiv nje pokrenut je u septembru 2023. nakon sumnjive smrti 82-godišnjaka u Mahmoudabadu, koji je preminuo nekoliko mjeseci nakon što je s Akbari sklopio privremeni brak.

Prijava njegove porodice pokrenula je istragu koja je otkrila niz sličnih slučajeva. Akbari je nakon hapšenja priznala da je ubila više starijih muškaraca, od kojih je većinu namamila u privremeni brak. Vlasti su joj oduzele svu pokretnu i nepokretnu imovinu.

Porodica jedanaeste žrtve, za čije je ubistvo Akbari također proglašena krivom, nije tražila smrtnu kaznu, već je odabrala finansijsku odštetu. Istražitelji smatraju da je ukupan broj njenih žrtava vjerovatno veći od 11.

Iran je jedna od rijetkih zemalja u svijetu koja i dalje masovno provodi smrtnu kaznu. Organizacije za ljudska prava zabilježile su najmanje 1639 pogubljenja u Iranu tokom 2025. godine, što je najveći godišnji broj od 1989. i u prosjeku iznosi više od četiri pogubljenja dnevno.

Amnesty International navodi da je te godine samo 17 zemalja izvršavalo smrtne kazne, a Iran je na drugom mjestu, odmah iza Kine. Aktivisti upozoravaju da broj pogubljenja nastavlja rasti i u 2026. godini, navodeći kao faktore prosvjede iz decembra 2025. i ratno stanje sa SAD-om i Izraelom.

Amnesty International protivi se smrtnoj kazni u svim slučajevima, bez obzira na vrstu zločina ili okolnosti, smatrajući je kršenjem temeljnog prava na život.