Predsjednica Evropske centralne banke Christine Lagarde upozorila je da se evropska ekonomija suočava sa krajem modela rasta koji je decenijama počivao na globalnoj trgovini, konkurentnoj industriji i stabilnom međunarodnom poretku, te je pozvala na bolje korištenje jedinstvenog tržišta i tehnološkog potencijala.

Na Svjetskom ekonomskom forumu u Ženevi, Lagarde je istakla da postojeći model slabi zbog promjena u globalnim okolnostima, a Evropa, kao jedno od najotvorenijih tržišta, sada se suočava s rastućim trgovinskim barijerama.

Prošle godine uvedeno je više od 2.500 novih trgovinskih ograničenja širom svijeta, što dodatno otežava situaciju, dok Kina sve više konkurira evropskoj industriji u sektorima s višom dodanom vrijednošću, a prednost jeftine energije je nestala.

Cijene električne energije za energetski intenzivnu industriju u EU prošle su godine bile više nego dvostruko veće nego u SAD-u i oko 50 posto više nego u Kini, naglasila je Lagarde, dodajući da geopolitičke napetosti dodatno opterećuju evropsku ekonomiju.

Ipak, Evropa ima značajne prednosti, uključujući najveću mrežu trgovinskih sporazuma, snažnu industrijsku bazu, kvalifikovanu radnu snagu i jedinstveno tržište s 450 miliona potrošača, a rast eurozone prošle godine iznosio je 1,5 posto, potaknut domaćom potražnjom.

Domaća potražnja pozitivno je doprinijela i rastu od 0,4 posto u drugom kvartalu ove godine, a prema Lagarde, trebala bi ostati ključni pokretač rasta i u 2026. godini.

Evropa sada mora iskoristiti otpornost domaće potražnje kako bi dugoročno podstakla ekonomski rast, posebno kroz bolje korištenje jedinstvenog tržišta i ubrzanje primjene umjetne inteligencije, kako ne bi ponovila greške iz prve digitalne revolucije.

„Ne možemo priuštiti da ponovimo takvo iskustvo s umjetnom inteligencijom – drugom industrijskom revolucijom“, poručila je Lagarde, ističući da evropske kompanije ove godine planiraju uložiti oko devet posto ukupnih investicija u AI.

Međutim, širenje novih tehnologija otežavaju rascjepkanost jedinstvenog tržišta i tržišta kapitala, jer se kompanije uglavnom takmiče na nacionalnim nivoima, a inovativne firme teško dolaze do kapitala za rast.

Prema podacima Evropske investicione banke, evropske brzorastuće kompanije u prvih pet godina prikupe sličan iznos kapitala kao one iz San Francisca, ali do desete godine prikupe oko 50 posto manje, a oko 12 posto scale-up kompanija preselilo se izvan EU-a, uglavnom u SAD.

Evropa stoga radi na boljoj integraciji tržišta, uključujući prijedlog „EU Inc.“, pravnog okvira koji bi omogućio kompanijama poslovanje širom Unije po jedinstvenim pravilima, dok se istovremeno radi na povezivanju tržišta kapitala, s ciljem dogovora do kraja 2026. godine.

„Bolje iskorištavanje veličine evropskog tržišta omogućilo bi kompanijama da brže rastu, ubrzalo širenje novih tehnologija i povećalo produktivnost“, zaključila je Lagarde.