Ljudski Y hromozom se postepeno smanjuje, a neki genetičari predviđaju da bi u narednih otprilike pet miliona godina mogao potpuno nestati iz ljudske vrste.

Međutim, mnogo neposredniji problem predstavlja činjenica da muškarci s godinama gube Y hromozom u krvi, mozgu i ćelijama imunog sistema, što dovodi do ozbiljnih zdravstvenih posljedica poput raka, bolesti bubrega, srčanih oboljenja i Alchajmerove bolesti.

Kod muškaraca od oko 70 godina približno 40 posto pokazuje gubitak Y hromozoma u krvnim ćelijama, dok se kod onih od 93 godine taj procenat penje na oko 57 posto.

Dok se ovaj gubitak nekada smatrao bezazlenim znakom starenja, novija genetska istraživanja otkrivaju da on aktivno doprinosi razvoju bolesti i povećava rizik od smrti.

Y hromozom, inače poznat po ulozi u određivanju pola i stvaranju spermatozoida, dugo je smatran gotovo pasivnim dijelom genetskog materijala, iako je jedinstven po tome što može biti izgubljen a da ćelija i dalje preživi.

Studija na miševima iz 2022. godine pokazala je da gubitak Y hromozoma u specijalizovanim imunim ćelijama dovodi do poremećaja u radu srca i povećanog rizika od smrti.

Klinička istraživanja sugerišu da stariji muškarci kod kojih se javlja gubitak Y hromozoma imaju veći rizik od prerane smrti i razvoja raka, a kod mlađih je povezan s neplodnošću i razvojnim poremećajima.

U 2023. godini naučnici su otkrili da do 40 posto starijih muškaraca s rakom bešike nema Y hromozom u tumorskim ćelijama.

S obzirom na to da muškarci imaju čak pet puta veći rizik od raka bešike u odnosu na žene, smatra se da Y hromozom može igrati ključnu ulogu u razvoju ove bolesti.

Preliminarni podaci iz 2025. godine pokazali su da imune ćelije bez Y hromozoma slabije napadaju ćelije raka.

Iste godine objavljen je pregled istraživanja koji zaključuje da gubitak Y hromozoma vjerovatno ima važnu ulogu u oblikovanju aktivnosti muškog imunog sistema.

Iako Y hromozom čini svega oko 0,9 posto ukupne DNK u muškoj ćeliji, njegova potpuna sekvenca razjašnjena je tek prije nekoliko godina, što je otvorilo novo poglavlje u istraživanjima.

Istraživanja su tek u ranoj fazi, ali prvi rezultati ukazuju da Y hromozom možda učestvuje u mnogo više ćelijskih funkcija nego što se ranije mislilo.

Evoluciona biologinja Jennifer Hughes smatra da Y hromozom ipak nije osuđen na nestanak, jer su geni na njemu važni za cijeli organizam i prirodna selekcija je dovoljno jaka da ih zadrži.

Međutim, evoluciona biologinja Jenny Graves tvrdi da se ključne funkcije mogu prebaciti na druge hromozome, kao što je slučaj kod nekih sisara kod kojih Y hromozom više ne postoji.

Danas ljudski Y hromozom zadržava samo oko tri posto svojih prvobitnih gena, ali ono što je preostalo može pomoći naučnicima da bolje razumiju ne samo zdravlje muškaraca već i evolucijsku prošlost i budućnost ljudske vrste.