Nezadovoljstvo radom Kaje Kallas na mjestu visoke predstavnice EU sve je glasnije, a strukturni problemi vanjskopolitičkog aparata Unije izbijaju u prvi plan.

U neformalnom dokumentu francuske vlade iznesene su tri mogućnosti za preoblikovanje njenog mandata: jačanje portfelja uključivanjem trgovine, ili slabljenje prebacivanjem ovlasti na Evropsku komisiju ili države članice. Kallas je odgovorila pozivajući se na ugovore EU koji definišu njenu ulogu i poručila da okvir ostaje nepromijenjen.

Kritičari zamjeraju Kallas njeno insistiranje na korištenju zamrznute ruske imovine za Ukrajinu, oštre izjave o Kini, zategnute odnose s američkom administracijom i podnošenje ambicioznih planova bez konsultacija s prijestolnicama. Smatraju da se ponaša kao nekadašnja estonska premijerka, zastupajući stavove koji prevazilaze konsenzus 27 članica. Slovački premijer Robert Fico više puta je pozvao na njenu smjenu.

Više diplomata je pod anonimnošću priznalo da se otpor pojačao posljednjih sedmica, ali su se ogradili od francuskog dokumenta, koji je samo rijetko ko u potpunosti pročitao. Jedan visoki diplomata rekao je da Kallas nije vješta u izgradnji saveza u Vijeću, dok je drugi istakao da su pravi problemi strukturalni, a ne lični.

Visoki predstavnik je smješten između Evropske komisije i EEAS-a, a odluke u vanjskoj politici zahtijevaju jednoglasnost, što praktično onemogućava efikasno djelovanje. Diplomate ističu da je sistem stvoren u drugačijem vremenu i da bi ga danas drugačije oblikovali. Treći diplomata je otišao i dalje, tvrdeći da je misija nemoguća bez obzira na to ko je na čelu, jer nema potrebne alate.

Dodatnu tenziju unosi istočnoevropsko porijeklo Kallas, čiji čvrst stav prema Rusiji ne podržavaju sve članice. Njeni pokušaji da spriječi direktan angažman s Moskvom u mirovnim pregovorima nisu uspjeli, dok Francuska, Njemačka i Ujedinjeno Kraljevstvo nastavljaju da istražuju tu opciju. Poljska i baltičke zemlje su, s druge strane, na njenoj strani.

Tenzije između Kallas i EEAS-a s jedne, te Ursule von der Leyen i Komisije s druge strane, dodatno komplikuju situaciju. Komisija se pod von der Leyen nametnula kao geopolitički akter, preuzimajući vodeću ulogu u krizama, što je dodatno oslabilo mandat visokog predstavnika. Portparol von der Leyen izjavio je da postoji podrška predsjednice EEAS-u, ali diplomate sumnjaju da je francuski dokument odraz institucionalnih sukoba.