Globalni pad slobode medija dostigao je najniži nivo u posljednjih 25 godina, saopćili su Reporteri bez granica, naglašavajući da manje od jedan posto svjetske populacije danas živi u državama s ocjenom “dobra”.

Bosna i Hercegovina i Srbija zauzele su 90. i 104. mjesto na listi od 180 zemalja, svrstane u kategoriju “teška situacija”, što ih čini među najlošije rangiranim evropskim državama.

Na Zapadnom Balkanu većina zemalja bilježi pogoršanje, izuzetak je Kosovo koje je napredovalo 15 mjesta i dospjelo na 84. poziciju, iako i dalje spada u slabo rangirane u Evropi.

Albanija, Bosna i Hercegovina i Srbija, iako su kandidati za članstvo u Evropskoj uniji, prema navodima organizacije, pokazuju neprijateljski stav prema novinarstvu i podložne su propagandi.

Najbolje plasirane zemlje regiona su Crna Gora na 41. mjestu s ocjenom “zadovoljavajuća” i Sjeverna Makedonija na 45. mjestu s ocjenom “problematična situacija”.

U kategoriji “problematična” su još Albanija (indeks 56) i Kosovo (55), dok su BiH (54) i Srbija (50) u “teškoj” kategoriji, gdje se od evropskih zemalja nalazi samo Gruzija na 135. mjestu.

Na vrhu liste su Norveška, Holandija, Estonija, Danska, Švedska, Finska i Irska, jedine s ocjenom “dobra”, dok su na dnu Saudijska Arabija, Iran, Kina, Sjeverna Koreja i Eritreja.

Reporteri bez granica upozoravaju da se u Bjelorusiji i Rusiji zakoni o borbi protiv terorizma i ekstremizma redovno koriste za kriminalizaciju rada novinara.

Ukrajina je, s druge strane, zabilježila blago poboljšanje uprkos ruskoj invaziji, što se pripisuje dinamičnom medijskom sektoru i istraživačkom radu koji jača transparentnost političkog života.

Najveći skok na listi ostvarila je Sirija, koja je nakon pada režima Bashar al-Assada napredovala za 36 mjesta i sada je na 141. poziciji.

Prvi put u istoriji indeksa više od polovine svjetskih zemalja nalazi se u situaciji ocjenjenoj kao “teška” ili “vrlo ozbiljna”, a prosječna ocjena svih zemalja nikada nije bila niža u posljednjih 25 godina.

Prije četvrt vijeka petina svjetske populacije živjela je u zemljama s “dobrom” situacijom, dok danas takve uslove uživa manje od jedan posto stanovništva.

Usvajanje sve restriktivnijih zakona, posebno onih povezanih s nacionalnom sigurnošću, od 2001. godine nagriza pravo na informisanje, čak i u demokratskim državama.

Od pet indikatora kojima se mjeri stanje slobode medija – ekonomski, pravni, sigurnosni, politički i društveni – indikator pravnog okvira zabilježio je najveći pad ove godine.

Mnoge članice Evropske unije i kandidati za članstvo krše evropski zakon o slobodi medija (EMFA) koji je stupio na snagu u avgustu 2025, navodi organizacija.

U Njemačkoj, koja je 14. na listi, zakoni o nacionalnoj sigurnosti ne ispunjavaju stroge zahtjeve EMFA u vezi sa zaštitom novinara i njihovih izvora.

Odredbe EMFA koje garantuju nezavisnost javnih servisa podrivene su u više zemalja, uključujući Bugarsku (71), Maltu (67), Italiju (56), Slovačku (37), Francusku (25), Litvaniju (15) i Češku (11). Estonija (3) je zbog pritisaka na javni servis izgubila poziciju unutar EU u korist Holandije.

U Mađarskoj je odlazeća vlada Viktora Orbána odbila da implementira EMFA i kršila slobodu medija, pa je Mađarska na 74. mjestu, među tri najniže rangirane članice EU uz Kipar (80) i Grčku (86), gdje evropski zakoni nisu uspjeli riješiti problem “oligarhizacije” medijskog pejzaža i prijetnji sigurnosti novinara.