Dugotrajno sjedenje, posebno uz mentalno pasivne aktivnosti poput besciljnog listanja društvenih mreža ili pasivnog gledanja ekrana, predstavlja značajan rizik za zdravlje mozga i povećava šanse za razvoj demencije. Istraživanje švedskih naučnika pokazuje da je ključ u aktivnom angažmanu uma.

Studija koja otvara oči

Istraživači sa Instituta Karolinska pratili su 20.811 odraslih Šveđana, većinom žena starosti između 35 i 64 godine, tokom gotovo dvije decenije. Cilj je bio ispitati vezu između sedentarnog ponašanja, mentalne aktivnosti i rizika od demencije. Početna anketa sprovedena je 1997. godine, a učesnici su praćeni 19 godina kasnije.

Kao što je objasnio glavni istraživač Mats Halgren, sedentarno ponašanje – dugo sjedenje, ležanje ili poluležeći položaj – povezano je sa glavnim faktorima rizika za demenciju, poput visokog krvnog pritiska, bolesti srca, dijabetesa i gojaznosti.

Mozak kao mišić

“Mozak funkcioniše poput mišića”, rekao je Halgren. Neaktivno korištenje mozga tokom dužih perioda može na kraju negativno uticati na dijelove povezane sa memorijom i učenjem. U anketi, mentalno aktivno sjedenje uključivalo je kancelarijski rad, sjedenje na sastanku, pletenje, šivenje i rešavanje slagalica na računaru. S druge strane, gledanje TV-a ili slušanje muzike dok se sjedi kompjuter se kao mentalno pasivno ponašanje.

Studija objavljena u “American Journal of Preventive Medicine” pokazala je da su učesnici koji su više vremena provodili u mentalno pasivnom sjedenju imali “značajno veći rizik od razvoja neke vrste demencije u budućnosti”.

Brojke koje govore

Koristeći statistički model, istraživači su predvidjeli uticaj promjena u mentalnoj aktivnosti. Dodavanje jednog sata mentalno aktivnog ponašanja dok se sjedi smanjuje rizik od demencije za četiri posto. Zamjena jednog sata mentalno pasivnog ponašanja aktivnim smanjuje rizik za sedam posto. Kombinovanje fizičke aktivnosti, poput hodanja, sa mentalno aktivnim ponašanjem, smanjuje rizik za čak 11 posto.

Iako studija ima ograničenja jer je sprovedena prije gotovo tri decenije, kada pametni telefoni i beskrajno listanje nisu postojali, Halgren smatra da su “putanje koje utiču na demenciju fundamentalno iste danas kao i prije 30 godina”. Njegov savjet za smanjenje rizika je jasan: smanjite sjedenje i više se krećite, ali i aktivno koristite svoj um.