Istraživački tim sa Univerziteta Stanford testirao je takozvanu “univerzalnu vakcinu” na životinjama, što predstavlja radikalni zaokret u odnosu na dosadašnji pristup imunizaciji koji traje više od dva vijeka. Za sada nisu sprovedena klinička ispitivanja na ljudima, ali stručnjaci opisuju studiju kao “zaista uzbudljivu” i potencijalno veliki korak naprijed.

Princip koji mijenja pravila igre

Za razliku od tradicionalnih vakcina koje ciljaju specifičnu infekciju, ovaj novi pristup opisan u časopisu “Science” ne trenira imuni sistem da prepozna određeni virus ili bakteriju. Umjesto toga, on oponaša prirodnu komunikaciju između imunih ćelija. Vakcina se daje kao sprej za nos i ostavlja određene ćelije u plućima, makrofage, u stanju pojačane pripravnosti.

“Ova vakcina, ono što nazivamo univerzalnom vakcinom, izaziva mnogo širi odgovor koji štiti ne samo od virusa gripa, ne samo od virusa Kovida, ne samo od virusa prehlade, već od skoro svih virusa i onoliko različitih bakterija koliko smo testirali, pa čak i alergena”, rekao je za BBC Bali Pulendran, profesor mikrobiologije i imunologije na Stanfordu.

Rezultati i budući izazovi

U eksperimentima na životinjama, efekat je trajao oko tri mjeseca i doveo je do smanjenja broja virusa koji ulaze u tijelo za 100 do 1000 puta. Istraživači su također pokazali da vakcina štiti i od dvije vrste bakterija. Međutim, ostaje mnogo pitanja. Nije poznato da li će se isti efekat postići kod ljudi, koliko dugo će trajati i da li će aktiviranje imunog sistema izazvati neželjene nuspojave.

“Moramo osigurati da držanje tijela u ‘visokoj pripravnosti’ ne dovede do prijateljske vatre, gdje hiper-spreman imuni sistem slučajno pokreće neželjene nuspojave”, upozorio je Jonathan Ball, profesor molekularne virusologije sa Univerziteta u Liverpoolu.

Autori studije ističu da bi ova vakcina trebala biti dopuna, a ne zamjena za postojeće vakcine. Mogla bi se koristiti na početku pandemije, kao što je bio slučaj sa Covidom, da kupi vrijeme za razvoj specifične vakcine, ili sezonski, na početku zime, kao zaštita od širokog spektra respiratornih infekcija.