Digitalna izolacija i nasilje
Iran: Internet blokada traje, broj žrtava protesta raste
Podijeli vijest
Dugotrajna blokada interneta
U Iranu traje blokada interneta već više od 400 sati, saopštila je organizacija Netblocks, koja se bavi zaštitom i praćenjem digitalnih prava. Povremeni kratki prekidi veze stvaraju lažnu sliku normalizacije usluge. Iako su državne novinske agencije u subotu tvrdile da će pristup internetu biti obnovljen, Netblocks navodi da je pristup i dalje ograničen. Pojedini korisnici imaju pristup minimalnim servisima, a upotreba VPN-a omogućava zaobilaženje ograničenja.
Novinska agencija Fars, bliska Korpusu islamske revolucionarne garde (IRGC), citirala je šefa iranske telekomunikacione kompanije, koji je najavio povratak interneta u narednim satima, uz odobrenje Vrhovnog vijeća za nacionalnu sigurnost. Izvršni direktor Kompanije za telekomunikacionu infrastrukturu, Behzad Akbari, izjavio je: “Ako Bog da, ovo pitanje će biti riješeno danas ili sutra.” Jusef Pezeshkian, vladin savjetnik i sin predsjednika Masouda Pezeshkiana, pozvao je na vraćanje interneta, ističući da zatvaranje interneta produbljuje jaz između naroda i vlade.
Gotovo potpuni prekid digitalnih usluga u Iranu, koji traje od 8. januara, smatra se jednim od najdužih u istoriji, nadmašen samo 25-dnevnom blokadom u Sudanu nakon puča 2021. godine.
Kršenje ljudskih prava i protesti
Organizacije za ljudska prava ističu da Teheran ograničava pristup internetu kako bi prikrio kršenja ljudskih prava. Blokada otežava demonstrantima organizovanje i otpor, ograničavajući protok informacija i nezavisnu provjeru. Prema američkoj organizaciji za ljudska prava HRANA, broj žrtava protesta porastao je na 5.459 potvrđenih smrtnih slučajeva, uz više od 7.403 teško povrijeđene osobe.
Specijalna predstavnica UN-a za seksualno nasilje Pramila Paten izrazila je zabrinutost zbog izvještaja o seksualnom zlostavljanju u kontekstu političkih nemira u Iranu. “Takva djela, bilo da su počinjena u pritvorskim objektima, tokom hapšenja ili u kontekstu zastrašivanja demonstranata, predstavljaju teška kršenja osnovnih ljudskih prava i mogu se smatrati zločinima prema međunarodnom pravu”, rekla je. Zbog isključenja interneta, izvještaje o mogućem seksualnom nasilju je nemoguće provjeriti. Kurdistanska mreža za ljudska prava (KHRN) objavila je da je određeni broj pritvorenih osoba bio seksualno zlostavljan u Kermanshahu. Amnesty International je 2023. godine objavio da su “snage sigurnosti u Iranu koristile silovanje i druge oblike seksualnog nasilja… da bi zastrašile i kaznile mirne demonstrante” tokom protesta “Žena, život, sloboda” 2022. godine.
Reakcije i upozorenja
Na platformi X, američki State Department je objavio video u kojem Donald Trump razgovara s novinarima. Na pitanje o iranskom vrhovnom vođi ajatolahu Ali Hamneiju, Trump je odgovorio: “Ne želim da ulazim u to.” Dodao je: “Ali oni znaju šta tražimo. Ima mnogo ubijanja.” također je upozorio Islamsku Republiku da ne pokušava da postavi napredna nuklearna postrojenja.
