Šta krije Antarktik? Nova mapa otkriva tajne ispod leda

Naučnici su uspjeli mapirati stjenovitu podlogu ispod ogromnog ledenog pokrivača Antarktika sa do sada neviđenom preciznošću, otkrivajući skrivene geološke strukture koje imaju veliki uticaj na glečere. Prema studiji objavljenoj u časopisu Sajens (Science), ledeni pokrivač, koji se prostire na više od 14 miliona kvadratnih kilometara, krije planine, doline, jezera i basene ispod sebe.

Autori studije navode da je ovaj polarni pejzaž ispod leda dugo vremena bio jedna od najslabije mapiranih planetarnih površina u unutrašnjem Sunčevom sistemu. Geološke karakteristike imaju ključnu ulogu u načinu kretanja leda odozdo, oblikujući površinu glečera. Jasnija slika tog procesa mogla bi pomoći naučnicima da predvide kako će se led mijenjati kao odgovor na globalno zagrijavanje.

Mnogo toga o pejzažu ispod leda je ostalo neizvjesno, jer su kopnena i vazdušna istraživanja u tom regionu izuzetno teška. Naučnici su često procjenjivali podatke između udaljenih ili nepravilno raspoređenih tačaka mjerenja, što je dovodilo do toga da se previde doline u stjenovitoj podlozi koje usmjeravaju tok leda.

U novoj studiji, istraživači su kombinovali satelitske snimke površine ledenog pokrivača visoke rezolucije sa mjerenjima debljine leda i analizom toka leda zasnovanom na fizici njegovog kretanja preko stjenovite podloge. Integracijom ovih podataka, naučnici su napravili mapu topografije ispod leda na nivou cijelog kontinenta.

Otkriveni novi detalji ispod leda

Iako su glavni planinski lanci Antarktika bili poznati, novi pristup naučnika otkrio je desetine hiljada do sada neotkrivenih brda i grebena, kao i znatno više detalja oko pojedinih planina i kanjona koji su sahranjeni ispod leda.

Detaljna mapa otkrila je strukture koje se nalaze od dva do 30 kilometara ispod ledenog pokrivača, a koje su ranije bile nepoznate ili nedovoljno jasne nauci. Među njima su i riječni kanali koji se protežu stotinama kilometara i koji bi mogli biti tragovi pejzaža koji je postojao prije formiranja ledenog pokrivača.

Jedno od zanimljivih otkrića je duboki kanal urezan u podlogu Antarktika u oblasti poznatoj kao podglečerski basen Mod. Kanal je u prosjeku dubok oko 50 metara, širok 6 kilometara i proteže se gotovo 400 kilometara.

Mapa također otkriva oštre prelaze između visokih i niskih terena, što ukazuje na tektonske granice. U jednom regionu gdje su prethodna vazdušna istraživanja predviđala drevni riječni krajolik prekriven ledom, nova mapa je zapravo identifikovala duboke doline ispod njega.

Ova mapa omogućava naučnicima da prate kako se ledeni pokrivač razvijao i kako je stupao u interakciju sa podložnom topografijom. Vizuelizacija procesa koji utiču na glečere može unaprijediti modele ledenih pokrivača i učiniti preciznijim projekcije topljenja leda i porasta nivoa mora izazvanih klimatskim promjenama.