BiH traži od EU zaštitu vozača i lanaca snabdijevanja
Podijeli vijest
Konzorcijum logistika Bosne i Hercegovine izdao je detaljno i oštro saopštenje upućeno najvišim državnim i entitetskim institucijama, zahtijevajući brzu i konkretnu akciju prema Evropskoj komisiji. Cilj je zaštita prava profesionalnih vozača na rad i očuvanje neometanog funkcionisanja lanaca snabdijevanja u Bosni i Hercegovini i cijeloj regiji.
Apel je poslan članovima Predsjedništva BiH, predsjedavajućem i članovima Vijeća ministara BiH, kao i predsjednicima i članovima vlada Federacije BiH i Republike Srpske. Iz Konzorcijuma upozoravaju da je situacija izuzetno ozbiljna i da prijeti direktnim ekonomskim posljedicama ako se ne reaguje prije nego što Evropska komisija počne primjenjivati nove odluke, što je planirano za 15. januar 2026. godine.
U saopštenju se navodi da je Konzorcijum logistika BiH, kao relevantna i dobro organizovana asocijacija drumskih prevoznika u zemlji, u protekle dvije godine aktivno komunicirao sa Evropskom komisijom i nadležnim evropskim tijelima. Ovaj dijalog je uključivao brojne sastanke sa predstavnicima Generalne direkcije za mobilnost i transport (DG MOVE), razgovore u okviru Berlinskog procesa, kao i niz sastanaka održanih u Briselu.
Prevoznici ističu da su Evropskoj komisiji detaljno objasnili probleme vezane za primjenu AETR-a, Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju (SSP), EES sistema i drugih propisa koji direktno utiču na profesionalne vozače iz zemalja Zapadnog Balkana. Kroz stručne analize i kontinuirane edukacije, kako tvrde, argumentovano su dokazali da se prema profesionalnim vozačima postupa na način koji ih praktično izjednačava sa turistima ili migrantima, što smatraju neprihvatljivim.
„Profesionalni vozač nije turist, niti je azilant. On je nosilac ekonomskog sistema i osnovni stub lanaca snabdijevanja“, naglašavaju iz Konzorcijuma, dodajući da vozači ne predstavljaju bezbjednosni ili migracioni rizik, već su regulisani i kontrolisani profesionalci od vitalnog značaja za privredu.
U saopštenju se precizno navodi šta se traži od institucija i Evropske komisije. Konzorcijum podsjeća da su svi profesionalni vozači zaposleni u skladu sa zakonima Bosne i Hercegovine, da posjeduju važeće profesionalne kvalifikacije prema međunarodnim standardima, uključujući CEMT/IRU Povelju kvaliteta, te da imaju uredno zaključene ugovore o radu, prijavu i potpunu poresku i socijalnu evidenciju. također, ističu da transportne kompanije posjeduju važeće dozvole, e-CEMT i e-CMR dokumente, savremeni vozni park i da poštuju sve bezbjednosne, tehničke i administrativne standarde Evropske unije.
Uprkos tome, upozoravaju da će odluke koje stupaju na snagu 15. januara 2026. godine dovesti do eliminacije otprilike jedne trećine vozača i transportnih kapaciteta, što bi imalo velike posljedice po uvoz, izvoz i ukupne ekonomske tokove.
Ugroženi lanci snabdijevanja i ekonomski tokovi
Posebno se naglašava da će od 26. januara 2026. godine posljedice biti neposredne i mjerljive. Prema procjenama Konzorcijuma, u lancima snabdijevanja Bosne i Hercegovine, Srbije, Crne Gore i Sjeverne Makedonije biće ugroženo najmanje milion tona robe. To, kako navode, znači kašnjenja isporuka, prekide ugovora, ugovorne penale, nestašice robe i poremećaje u proizvodnji, trgovini i snabdijevanju stanovništva.
„Više od 90 odsto ekonomije oslanja se na drumski transport. Njegovo dovođenje u pitanje znači direktan udar na industriju, trgovinu, energetiku i ukupnu stabilnost ekonomskog sistema“, navodi se u saopštenju.
Konzorcijum logistika BiH ističe da su se profesionalni drumski prevoznici po prvi put u potpunosti ujedinili i da nema više prostora za odlaganja, improvizacije i parcijalna rješenja. Od institucija Bosne i Hercegovine traže da odmah pređu sa administrativnih procedura i formalnih razmatranja na konkretne i efikasne diplomatske i institucionalne mjere prema Evropskoj komisiji, u saradnji sa vladama Srbije, Crne Gore i Sjeverne Makedonije, odnosno državama Zapadnog Balkana (WB6).
Istovremeno, pozivaju uvoznike, izvoznike, industrijske i trgovačke subjekte da podrže ovu inicijativu, jer su lanci snabdijevanja, kako navode, „krvotok privrede“, a njihovo prekidanje ima direktne posljedice po radna mjesta, stabilnost tržišta i društveno-ekonomski razvoj.
U zaključku saopštenja, Konzorcijum poručuje da 26. januar 2026. godine predstavlja posljednje institucionalno i demokratsko sredstvo za zaštitu prava na rad profesionalnih vozača i očuvanje lanaca snabdijevanja. Ukoliko do tog datuma ne dođe do hitne i konkretne reakcije Evropske komisije, uz puno angažovanje institucija BiH i država regiona, prevoznici najavljuju da će biti primorani da preduzmu odlučne i odgovorne mjere.
„Drugog izbora više nemamo“, poručili su iz Konzorcijuma logistika Bosne i Hercegovine.
