Zvali su ih “đavolje voće”, a jeli su ih viljuškom i nožem: Nevjerovatna istorija banane koju niste znali

Danas ih kupujemo “usput”, stoje u korpi na svakom stolu i najčešća su užina na svijetu. Ali, da li ste znali da su banane nekada bile tolika egzotika da su ljudi u Londonu stajali u redovima samo da ih vide, dok su ih aristokrate jele isključivo priborom za jelo kako ne bi “uprljali ruke” nečim tako neobičnim?

Evo priče o tome kako je ovo žuto voće prešlo put od indijskih džungli do naših marketa.

Prvi susret Evrope sa bananama: Od Aleksandra Velikog do londonskih apoteka

Iako nam se čini da su oduvijek tu, banane su u Evropu stizale u nekoliko talasa. Prvi Evropljanin koji je zvanično “otkrio” banane bio je Aleksandar Veliki, koji ih je probao u Indiji 327. godine prije nove ere. Bio je toliko oduševljen da je naredio da se prenesu u islamski svijet.

Međutim, u modernu Evropu banane su stigle mnogo kasnije. Prva banana ikada izložena u Engleskoj pojavila se 10. aprila 1633. godine u izlogu apoteke botaničara Tomasa Džonsona. Ljudi su se okupljali u čudu, jer niko nije znao kako se to čudo uopšte jede – s korom ili bez nje?

Tek krajem 19. vijeka, razvojem brzih parobroda i frižidera, banane postaju dostupne širem stanovništvu, prestajući da budu luksuz rezervisan samo za kraljevske dvorove.

Porijeklo imena: Šta znače “prsti”?

Vjerovali ili ne, ime “banana” nije poteklo iz krajeva gdje one prirodno rastu u najvećim količinama (poput Latinske Amerike). Riječ potiče iz arapskog jezika (banan), što u prevodu znači – prst.

Trgovci su ih tako nazvali jer su tadašnje divlje banane bile mnogo manje od ovih današnjih, podsjećajući na ljudske prste. Naučni naziv za bananu je Musa sapientum, što u prevodu znači “voće mudraca”.

5 Zanimljivosti koje će vas iznenaditi

1. Banane su zapravo bobice, ali jagode nisu: Prema botaničkoj definiciji, banana se klasifikuje kao bobičasto voće, dok jagoda tehnički to nije.

2. Stablo banane uopšte nije drvo: Banana je zapravo najveća zeljasta biljka na svijetu. Ono što mi zovemo “stablo” je zapravo čvrsto zbijeno lišće.

3. Sve banane koje jedemo su klonovi: Skoro sve banane koje kupujete u prodavnicama pripadaju sorti Cavendish. One su genetski identične i nemaju sjeme, što ih čini neosjetljivim na bolesti koje bi ih mogle istrijebiti.

4. Blago su radioaktivne: Banane sadrže visok nivo kalijuma, a mali dio tog kalijuma je izotop kalijum-40 koji je prirodno radioaktivan. Ne brinite, morali biste pojesti 10 miliona banana odjednom da biste dobili trovanje radijacijom!

5. Kora banane je nekada bila opasnost na ulicama: Početkom 20. vijeka, bacanje kora od banane po ulicama gradova (poput Njujorka) bio je ogroman problem. Kora koja truli postaje nevjerovatno klizava, pa su zbog čestih padova i povreda uvedene prve kazne za bacanje smeća.

Sljedeći put kada ogulite bananu, sjetite se da držite voće koje je prešlo okeane, promijenilo rječnik i fasciniralo najveće osvajače istorije. Banana nije samo voće – ona je globalna legenda u žutom pakovanju!