Otkrivena mapa stradanja: “Granatiranje Sarajeva u vrijeme opsade” svjedoči o zločinima

Mapa zločina nad civilima predstavljena

Interaktivna mapa pod nazivom “Granatiranje Sarajeva u vrijeme opsade“, rezultat je naučnog istraživanja dr. sc. Merise Karović-Babić, a predstavljena je na pres-konferenciji u Rektoratu Univerziteta u Sarajevu. Događaj je organizovan povodom 5. februara, Dana sjećanja na sve ubijene i ranjene građane Sarajeva tokom opsade 1992-1995. godine, te 32. godišnjice masakra na pijaci Markale.

Mapa je od danas dostupna na web-stranici univerzitetskog Instituta za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava, koji je i organizovao pres-konferenciju, a čija je autorica Merisa Karović-Babić uposlenica.

Ovaj digitalni alat sadrži fotografije i podatke o zločinima nad sarajevskim civilima na 116 lokacija gdje je stradalo troje ili više osoba. Uneseni su podaci o identitetu žrtava, uključujući imena očeva i datume rođenja, često članova iste porodice, koji su ubijeni na istom mjestu i u isto vrijeme, uglavnom od eksplozija granata. Stradanja su se dešavala na ulicama, pijacama, u redovima za vodu i hranu, prilikom čekanja humanitarne pomoći, na improvizovanim igralištima, u školama, porodičnim kućama i stanovima, pa čak i u kućnim podrumima.

Pisani materijal pruža i kontekstualne informacije o okolnostima i istorijskom periodu u kojem su zločini počinjeni, uključujući precizno vrijeme pada granate koja je odnijela nedužne živote.

Zločini su dokumentovani hronološki i numerisani prema gradskim općinama. Kao prvi prikazan zločin naveden je masakr na pijaci Markale, koji se dogodio na današnji dan 1994. godine, a čije su stravične televizijske snimke obišle svijet.

Autorica naglašava da je 5. februar najtužniji dan u novijoj istoriji Sarajeva, kada je od eksplozije samo jedne granate istovremeno ubijeno 68 osoba, a 138 ih je teže ili lakše ranjeno. Mnogi od teško povrijeđenih ostali su trajno obilježeni gubitkom dijelova tijela.

„Ovaj masakr, ovaj trenutak, trajno je obilježio živote preživjelih i njihovih porodica, ali i živote svih nas trajno je obilježila opsada Sarajeva“, izjavila je autorica.

Izrada interaktivne mape zahtijevala je izuzetan i dugogodišnji trud autorice. Mapa sadrži autentične fotografije ili snimke, kao i obilje pisanih podataka o broju žrtava, njihovom stradanju, te preciznim lokacijama, a ponegdje i prikazima mikrolokacija gdje su se ljudi zatekli u trenutku eksplozije.

Pored fotografija i snimaka nastalih na mjestu zločina, autorica je dodala i fotografije sadašnjeg izgleda lokacija, ukoliko autentični snimci nisu bili dostupni, te prikaze spomen-obilježja ako su podignuta.

Direktor Instituta za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava, Muamer Džananović, te autorica Merisa Karović-Babić, istakli su na pres-konferenciji da mapa ima za cilj objektivizaciju istorijskih činjenica, te smanjenje manipulacija zločinima i vrijeđanja žrtava.

Sadržaji su posvećeni svim žrtvama opsade Sarajeva i namijenjeni su građanima Sarajeva i Bosne i Hercegovine, budućim generacijama, te obrazovnim institucijama, s ciljem edukacije učenika i suočavanja bh. društva sa zločinima, saopšteno je iz Instituta.

Autorica je prilagodila sadržaje kako bi bili dostupni i djeci, uprkos izuzetnoj težini zločina i njihovih posljedica.

Ovo višegodišnje naučno-empirijsko istraživanje Merise Karović-Babić predstavlja prvu fazu projekta, s planom da se mapa proširi podacima o drugim zločinima počinjenim u gradu.

Prema riječima direktora Džananovića, pripremljeni su dopisi Vladi Kantona Sarajevo, Skupštini, resornom ministarstvu, načelnicima sarajevskih općina i Turističkoj zajednici kako bi se predstavila ideja za dalje razvijanje ove interaktivne mape, ne samo u smislu istraživanja i dokumentovanja.

Planirano je i prevođenje materijala na više jezika.

Interaktivna mapa predstavlja jedinstvenu bazu podataka o masovnim zločinima nad civilima Sarajeva tokom opsade, zasnovanu na višegodišnjim empirijskim i arhivskim istraživanjima.

Prezentovani podaci prikupljani su iz brojnih primarnih izvora, uključujući sudsku i policijsku dokumentaciju, medicinske evidencije, izvode iz matičnih knjiga umrlih, svjedočenja očevidaca, kao i domaću i međunarodnu arhivsku građu.

Posebnu vrijednost daje činjenica da su korišteni i do sada neobjavljeni materijali iz lične arhive autorice, koji prvi put postaju dostupni široj javnosti.

Preciznim mapiranjem lokacija masakara po općinama i naseljenim mjestima, uz okolnosti zločina i identitete žrtava, projekat pruža sistematičan uvid u razmjere i obrasce granatiranja civilnih ciljeva tokom opsade grada.