Njemačka ponovo gradi vojnu silu: Strah i divljenje u Francuskoj

Istorijsko ulaganje Njemačke u vojsku izaziva različite reakcije u Francuskoj, od divljenja do nelagode. U Parisu raste zabrinutost zbog mogućeg pomjeranja političkog težišta Evrope prema istoku, s obzirom na to da Berlin značajno povećava izdatke za odbranu, što saveznici teško mogu pratiti.

Njemačka se obavezala da će do 2029. godine uložiti više od 500 milijardi eura u odbranu, čime će dostići novi NATO-ov cilj od 3,5% BDP-a šest godina prije roka. Iako NATO pozdravlja jačanje Njemačke, u pojedinim evropskim prijestolnicama ponovno jačanje Bundeswehra kao dominantne sile izaziva preispitivanja.

Posebnu zabrinutost stvara rekordni rast podrške krajnje desnoj, nacionalističkoj stranci u Njemačkoj, što budi strahove da se proevropska orijentacija vlade ne može uzimati zdravo za gotovo.

Promjena evropske ravnoteže snaga

U Francuskoj, jedinoj nuklearnoj sili u Evropskoj uniji i državi sa jednom od najjačih vojski, osjećaji su podijeljeni. S jedne strane, postoji olakšanje jer Njemačka preuzima veći dio tereta u odbrambenim pitanjima, ali istovremeno raste strah da bi njemačka industrija mogla nadmašiti francuski odbrambeni sektor, što su potvrdila četiri francuska zvaničnika.

François-Xavier Bellamy, francuski poslanik u Evropskom parlamentu, izjavio je: “Francuska je u krhkoj situaciji, a činjenica da se Njemačka s takvom odlučnošću obvezuje, naravno, stvorit će dinamiku koja bi nas mogla ostaviti po strani. Domaća krhkost slabi francusku geopolitičku težinu.”

Bellamy, član Evropske narodne stranke (EPP), zalaže se za pristup “Kupuj evropsko” i smatra da bi se Francuska, kao jedan od vodećih svjetskih izvoznika oružja, trebala fokusirati na izvoz evropskim susjedima. “Moramo biti dosljedni”, rekao je, dodavši: “Francuska se dugo žalila da posao obavlja sama.”

Prema Claudiji Major, višoj potpredsjednici German Marshall Funda, Njemačka se nakon istorijskih sukoba zadovoljavala sporednom političkom ulogom, čak i dok je njena ekonomija jačala. Sada, dok se ponovo naoružava, težište kontinenta se pomiče prema Berlinu, što izaziva nervozu u Francuskoj.

“Postojala je široko prihvaćena ravnoteža u Evropi da će Francuska biti geopolitička sila, dok će Njemačka biti ekonomska sila”, rekla je Major. “Njemačka nije željela biti politički div. Sada Njemačka radi oboje te ulaže napore da svoju novu moć ugradi unutar Evrope. To Francusku stavlja u težak položaj. Njihova tjeskoba govori više o samoj Francuskoj nego o Njemačkoj.”

Pod vodstvom kancelara Friedricha Merza, Njemačka je ukinula stroga ograničenja zaduživanja za odbrambenu potrošnju kako bi osigurala sredstva za prenaoružavanje i odvraćanje Rusije. Iako nordijske zemlje, Baltik i Poljska također znatno ulažu u odbranu, rijetke države mogu parirati njemačkoj brzini i obimu. S druge strane, istorijske odbrambene sile poput Francuske, Italije i Španije imaju ograničen fiskalni prostor za značajnije povećanje potrošnje.

Politička neizvjesnost u Berlinu

Vojno jačanje Njemačke usko je koordinirano sa saveznicima. Tokom posjete Berlinu u decembru prošle godine, generalni sekretar NATO-a Mark Rutte pohvalio je Njemačku, rekavši: “Ovo je upravo ona vrsta odlučnosti koja nam je potrebna da osiguramo našu sigurnost. Njemačka predvodi primjerom.”

Uprkos saradnji, pojavile su se i nesuglasice. Kada je bivši kancelar Olaf Scholz predstavio Inicijativu evropski nebeski štit, osmišljenu za jačanje proturaketne odbrane, Francuska se osjećala isključeno. Frustracije su dodatno porasle nakon najave kupovine 35 američkih borbenih aviona F-35 za 10 milijardi eura umjesto evropskih aviona. Iako je pod Merzom kupovina američkog oružja usporena, odbrambena saradnja s Francuskom i dalje je složena.

Najambiciozniji evropski odbrambeni projekt, razvoj borbenog aviona šeste generacije (FCAS), nalazi se pred raspadom. Nakon godina pregovora, industrijski partneri – francuski Dassault Aviation i Airbus, koji predstavlja njemačku stranu – nisu se uspjeli dogovoriti o podjeli proizvodnje.

Nova vojna snaga Njemačkoj daje veći uticaj unutar EU-a i NATO-a. U Poljskoj se uspon Njemačke pomno prati, no kako je rekao potpredsjednik vlade Radosław Sikorski: “sve dok je Njemačka članica EU-a i NATO-a, više se bojim njemačke averzije prema naoružanju nego njemačke vojske.”

Njemačka je također industrijski i ekonomski najbolje pozicionirana za pružanje takozvanih strateških omogućivača, poput protuzračne odbrane, svemirskih obavještajnih podataka i logistike. Evropa se trenutno za te sposobnosti gotovo u potpunosti oslanja na SAD.

Unatoč svemu, njemačka unutrašnja politika izaziva nervozu u Evropi. Krajnje desna stranka Alternativa za Njemačku (AfD) vodi u nekim anketama i mogla bi ostvariti značajne pobjede na lokalnim izborima u istočnoj Njemačkoj ove godine. Iako Claudia Major napominje da populistički političari jačaju i drugdje u Evropi, kombinacija vojne moći i političkog ekstremizma izaziva posebnu zabrinutost.

“Postoji sve veća zabrinutost što bi se moglo dogoditi s ovom iznimno snažnom njemačkom borbenom moći ako AfD preuzme političko vodstvo”, izjavila je Jana Puglierin iz Evropskog vijeća za vanjske odnose.