Evropski lideri, zabrinuti zbog prijetnji nuklearno naoružane Rusije i sve većih sumnji u budućnost američkih sigurnosnih obaveza, sve intenzivnije raspravljaju o tome da li i kako ojačati nuklearni arsenal na kontinentu. Dok Sjedinjene Američke Države i Rusija posjeduju po nekoliko hiljada nuklearnih bojnih glava, u Evropi samo Francuska i Velika Britanija imaju atomsko oružje, s ukupnim brojem u stotinama.

Trumpov uticaj i evropske dileme

Prezrivi komentari američkog predsjednika Donalda Trumpa o NATO-u i njegov transakcioni pristup međunarodnim odnosima navode evropske saveznike da se pitaju mogu li se i dalje oslanjati na američku zaštitu. “Evropljani više ne mogu prepustiti Sjedinjenim Državama razmišljanje o nuklearnom odvraćanju”, upozorila je grupa ekspenata u izvještaju objavljenom za Konferenciju o sigurnosti u Munichu. Izvještaj poziva Evropu da “hitno suoči novu nuklearnu stvarnost” suočena s “ruskim revizionizmom podržanim nuklearnim oružjem”.

Povjerljivi razgovori i evropska saradnja

Govoreći na Konferenciji, njemački kancelar Friedrich Merz rekao je da već vodi “povjerljive razgovore s francuskim predsjednikom o evropskom nuklearnom odvraćanju”. Britanski premijer Keir Starmer istakao je da britansko nuklearno sredstvo odvraćanja već štiti druge članice NATO-a, ali je naglasio da “unapređuje nuklearnu saradnju s Francuskom”. Starmer je rekao da “svaki protivnik mora znati da bi u krizi mogao biti suočen s našom kombinovanom snagom” zajedno s Francuskom.

Generalni sekretar NATO-a Mark Rutte inzistirao je da “niko” ne razmišlja o potpunoj zamjeni američkog nuklearnog kišobrana, koji je decenijama štitio evropske zemlje NATO-a. “Mislim da je svaka diskusija u Evropi koja osigurava da je kolektivno nuklearno odvraćanje još jače, u redu”, rekao je Rutte novinarima. “Ali niko u Evropi ne zagovara da se ovo radi kao neka vrsta zamjene za nuklearni kišobran Sjedinjenih Država. Svi shvataju da je to krajnji garanti – i sve ove druge rasprave su dodatak”, dodao je.

Pet opcija i teške odluke

Diskusija o nuklearnom naoružanju dugo se smatrala tabuom u mnogim drugim evropskim zemljama, ali ruska agresija i brige o američkoj posvećenosti prisilile su ovu temu u glavnu struju evropske politike. Izvještaj za MSC iznio je pet nuklearnih opcija za Evropu, uz upozorenje da nijedna nije dobra. Naveo je: nastavak oslanjanja na američko odvraćanje; jačanje uloge britanskog i francuskog nuklearnog oružja u evropskom odvraćanju; zajednički razvoj evropskog nuklearnog oružja kao sredstva odvraćanja; povećanje broja evropskih zemalja s vlastitim nuklearnim arsenalima; ili proširenje evropske konvencionalne vojne moći kako bi se predstavilo zastrašujuće nenuklearno odvraćanje.

Zadržavanje statusa quo i oslanjanje na nenadmašnu američku vojnu moć i dalje je “najvjerodostojnija i najizvodljivija opcija” u kratkom roku, tvrde autori. Francuski predsjednik Emmanuel Macron, koji je ranije spominjao mogućnost proširenja francuskog nuklearnog kišobrana na Evropu, trebao bi održati veliki govor o francuskoj nuklearnoj doktrini krajem februara. Macron je u Munichu rekao da razmatra doktrinu koja bi mogla uključivati “posebnu saradnju, zajedničke vježbe i podijeljene sigurnosne interese s određenim ključnim zemljama”.