Cijene goriva u Evropi dosegle su najviše nivoe u posljednjih nekoliko godina, što je dodatno opteretilo građane i ekonomije koje se već bore sa inflacijom i usporavanjem industrijske proizvodnje. Rast troškova energenata, potaknut globalnim geopolitičkim pritiscima, postavlja nove izazove pred vlade i stanovništvo širom kontinenta.

Slovenija i Njemačka: Dva različita scenarija

U Sloveniji, iako su formalno na snazi ograničenja od 50 litara goriva po vozilu, ova mjera se rijetko primjenjuje u praksi. Cijene su porasle sa 1,3 na 1,6 eura po litru, a očekuje se novo poskupljenje. “Ipak, cijene su i dalje povoljnije nego u Austriji ili Italiji, dok na auto-putevima dostižu i do dva eura po litru zbog velikog broja vozača iz okolnih zemalja koji dolaze u Sloveniju da toče gorivo jer je povoljnije”, ističe urednik slovenačkog Dela Janez Tomažič.

S druge strane, Njemačka se suočava sa ozbiljnim procesom deindustrijalizacije. Automobilska, hemijska i druge ključne industrije su u krizi, a brojni proizvođači sele proizvodnju u zemlje sa jeftinijom radnom snagom, što dodatno pogoršava ekonomsku sliku.

Koordinirani odgovor i geopolitički pritisci

U Briselu su cijene goriva prvi put u blagom padu, ali oprez ostaje. “Naglih skokova cijena drugih proizvoda nije bilo, ali ako se kriza nastavi, problemi će se osjetiti širom Evrope”, upozorava dopisnik Dušan Gajić. Evropska komisija insistira na koordiniranom pristupu država članica, umjesto na pojedinačnim rješenjima, s obzirom na veliku zavisnost od uvoza fosilnih goriva.

Geopolitičke tenzije dodatno komplikuju situaciju. Svijet se sve više dijeli na američki i kineski blok, što se snažno odražava i na Evropu. Politički pritisci za jasno svrstavanje uz SAD u odnosima sa Kinom i konfliktima na Bliskom istoku postaju sve izraženiji. “Odnosi Evrope sa Kinom su negdje između konkurencije i skladnog braka”, ocjenjuje se.

Iako se u pojedinim zemljama, poput Mađarske i Slovačke, čuju glasovi za obnovu saradnje sa Rusijom u energetici, takav scenario za sada izgleda malo vjerovatan. Odricanje od ruskih energenata predstavljeno je kao moralna odluka, što dodatno otežava eventualni zaokret u politici Evropske unije.