Donald Trump i ‘Zlatna kupola’: Planovi za odbranu SAD-a

Trumpova vizija odbrne

Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država, Donald Trump, izrazio je stav da je akvizicija Grenlanda od ključnog značaja za njegov odbrambeni projekat pod nazivom “Zlatna kupola”, čija se vrijednost procjenjuje na 175 milijardi dolara. Trump je istakao kako je Grenland neophodan za nacionalnu sigurnost Sjedinjenih Država, naglašavajući njegovu vitalnu ulogu u izgradnji “Zlatne kupole”. također je sugerisao da bi NATO trebao podržati američku namjeru da stekne ostrvo, jer bi savez bio “mnogo moćniji” s njim. Ovaj odbrambeni sistem, prema Trumpovim riječima, trebao bi zaštititi zemlju od stranih raketnih napada.

U skladu s izvršnom naredbom SAD-a potpisanoj u maju prošle godine, “Zlatna kupola” bi trebala oboriti hipersonične, balističke i napredne krstareće rakete, kao i bespilotne letjelice, bez obzira na to odakle su lansirane. U početnoj fazi, senatori su kao potencijalne izvođače radova naveli kompanije L3Harris Technologies, Lockheed Martin i RTX (ranije Raytheon). Lockheed Martin je već razvio prototip za “komandu i kontrolu” ili C2 mogućnosti za “Zlatnu kupolu”, čiji je cilj povezivanje senzora, oružja i platformi u svim domenima, od mora do svemira. Kompanija ističe da je njen prototip ključan za integraciju podataka s različitih senzora i koordinaciju direktnih akcija, poput lansiranja raketa presretača u brzim i sigurnim odgovorima na prijetnje.

Potencijalno oružje i partneri

Prema izvještaju američkog Kongresa iz septembra, “Zlatna kupola” bi mogla uključivati ​​”neke ili sve” postojeće američke sisteme protivraketne odbrane, uključujući one sa senzorima, presretačima i komandnim funkcijama. U izvještaju se navode tehnologije koje SAD već posjeduju, a koje bi se mogle integrisati u ovaj sistem, poput dugometnih, svemirskih ili radarskih sistema za rano upozoravanje. Kupola bi mogla obuhvatati američke sposobnosti protivraketne odbrane, kao što su sistem terminalne odbrane na velikim visinama (THAAD) i sistem Patriot, koji može presresti krstareće rakete, hipersonično oružje i velike bespilotne letjelice.

Kompanija L3Harris je objavila proširenje pogona u državama Indiana i Florida kako bi radila na “tehnologiji u orbiti” za “Zlatnu kupolu”. Kompanija već razvija 34 satelita posvećena “hipersoničnom praćenju projektila” za Ministarstvo rata. U januaru je kompanija Lockheed Martin saopštila da je “spremna podržati” projekat “Zlatna kupola” svojim sistemom protivraketne odbrane PAC-3 MSE, borbenim avionima F-35, satelitima i pomorskim plovilima. Do sada, američka vlada nije javno objavila nijednu dodjelu ugovora za projekat “Zlatna kupola”.

Višeslojni odbrambeni sistemi

Sjedinjene Države bi također mogle uključiti zajedničko oružje razvijeno s Izraelom za svoj višeslojni odbrambeni sistem. Opštepoznat kao “Gvozdena kupola”, izraelski sistem je sposoban da detektuje dolaznu vatru i aktivira se samo ako je projektil usmjeren prema naseljenom centru ili osjetljivoj vojnoj ili civilnoj infrastrukturi. Izrael koristi kombinaciju Arrow-a, Davidove praćke i Gvozdene kupole kako bi se zaštitio od projektila dugog, srednjeg i kratkog dometa. Sistem naoružanja Arrow je porodica presretačkih raketa koje “nadziru, otkrivaju, prate i uništavaju” dolazne napade “daleko od svog cilja”, s potpuno automatiziranim sistemom upravljanja, prema izraelskoj kompaniji Aerospace Industries (IAI). Razvio ga je IAI u saradnji s američkom kompanijom Boeing.

Davidova praćka, odbrambeni sistem srednjeg dometa koji su razvili izraelski Rafael Advanced Defence Systems i američki RTX, nudi odbranu “pogodi da ubiješ” od balističkih raketa, neprijateljskih aviona i dronova. Gvozdena kupola tada isključivo djeluje na odvraćanje prijetnji kratkog dometa. Evropa također radi na vlastitoj verziji. Godine 2022, 21 evropska zemlja pokrenula je Evropsku inicijativu “Nebeski štit”, kojom su se složile da sarađuju u načinu nabavke, održavanja i međusobne podrške odbrambenih sistema. Svo oružje nabavljeno za Sky Shield bit će uključeno u postojeću NATO misiju koja “štiti teritoriju Alijanse… od bilo kakve zračne ili raketne prijetnje ili napada”, prema navodima organizacije. U međuvremenu, prošle godine, italijanska odbrambena kompanija Leonardo predstavila je planove za štit pokretan umjetnom inteligencijom (AI) za zaštitu gradova i kritične infrastrukture usred geopolitičkih tenzija.