Naučnici su otkrili dosad najbržu poznatu zvijezdu koja kruži oko supermasivne crne rupe u centru naše galaksije, a njeno kretanje bi moglo omogućiti prvo mjerenje rotacije tog nebeskog tijela.

Zvijezda, oko 50 posto masivnija i pet puta sjajnija od Sunca, dostiže brzine do 90 miliona kilometara na sat dok orbitira oko crne rupe Sagittarius A*, što je više od osam posto brzine svjetlosti. Nijedna druga zvijezda u našoj galaksiji ili drugdje nije dostigla takvu brzinu.

Zvijezda, nazvana S301, kreće se po jako izduženoj orbiti oko Sgr A*, a jedan obilazak traje oko 8,7 godina. Najbliži prilaz crnoj rupi je oko 11,5 puta veći od udaljenosti Zemlje od Sunca, dok je najudaljenija tačka oko 1.360 astronomskih jedinica.

Crne rupe su izuzetno gusti objekti čija je gravitacija toliko jaka da ni svjetlost ne može pobjeći. Sgr A* ima masu od oko četiri miliona Sunaca i udaljena je oko 26.000 svjetlosnih godina od Zemlje.

Iako je Sgr A* trenutno u mirnom stanju, njena gravitaciona sila je ogromna, što znači da bi mogla progutati zvijezde ili drugi materijal koji joj se previše približi. Ipak, istraživači kažu da S301 ne prijeti opasnost od crne rupe.

Astrofizičar Stefan Gillessen iz Instituta Max Planck za vanzemaljsku fiziku u Njemačkoj, jedan od vođa istraživanja objavljenog u časopisu Nature, kaže da se orbita zvijezde neće tako brzo raspasti te da joj ne prijeti opasnost da bude progutana.

Nijedna druga zvijezda ne orbitira tako blizu Sgr A* kao ova. Postavlja se pitanje kako je S301 završila u ovoj neobičnoj orbiti.

Gillessen objašnjava da je S301 vjerovatno bila dio dvojnog zvjezdanog sistema, ali su se dvije zvijezde previše približile crnoj rupi, što je izazvalo gravitacionu interakciju koja je razdvojila sistem.

Jedna zvijezda je izbačena iz centra Mliječne staze velikom brzinom, dok je druga ostala zarobljena u orbiti blizu crne rupe – to je S301.

Istraživači su posmatrali S301 pomoću interferometra Very Large Telescope Evropske južne opservatorije u Čileu. Kontinuirani uticaj Sgr A* na S301 tokom njene orbite mogao bi omogućiti naučnicima da bolje razumiju crnu rupu, uključujući i mjerenje njene rotacije.

Felix Mang, doktorand na Institutu Max Planck, kaže da se trenutno vrlo malo zna o rotaciji Sgr A*.

Vjeruje se da se crne rupe rotiraju i da pri tome uvijaju prostor i vrijeme oko sebe, ali potvrda te rotacije je teška jer crne rupe ne emituju niti reflektuju svjetlost, pa su nevidljive.

Gillessen kaže da se rotacija može vidjeti samo kroz efekat na okolni prostor.

Istraživači kažu da je kretanje S301 i dalje osjetljivo na Sgr A*.

Zvijezda se tokom orbite toliko približi Sgr A* da će zapravo osjetiti njen spin, objašnjava Gillessen.

To nije njihanje naprijed-nazad, već zvijezda biva gurnuta na nešto drugačiju orbitu svaki put kada prođe pored crne rupe. Posmatranjem te promjene orbite tokom naredne decenije, mogli bismo direktno odrediti spin crne rupe, što je do sada nezabilježeno mjerenje, dodaje Gillessen.