Sezona groznice Zapadnog Nila i ove godine nije zaobišla Srbiju, a virus se istovremeno proširio na više evropskih država.

Prema podacima Evropskog centra za prevenciju i kontrolu bolesti (ECDC), do 5. augusta u sedam evropskih zemalja potvrđen je 241 slučaj lokalno stečene infekcije, što znači da se osobe nisu zarazile na putovanju. Virus je zabilježen na 59 područja širom kontinenta.

Najveći broj oboljelih je u Italiji – 139 slučajeva, zatim slijedi Grčka sa 61, Španija sa 17, Sjeverna Makedonija sa 13, Rumunija sa šest, Francuska sa četiri i Njemačka sa jednim slučajem. Od 59 područja s lokalnom transmisijom, čak 36 je u Italiji, dok su ostala raspoređena po Grčkoj, Rumuniji, Sjevernoj Makedoniji, Francuskoj, Španiji i Njemačkoj.

Posebno je zabrinjavajuće što je virus prisutan i u zemljama blizu Srbije, poput Grčke, Sjeverne Makedonije i Rumunije. Ipak, ovi podaci su zaključno sa 5. augustom i ne odražavaju konačno stanje za cijelu sezonu.

Institut “Batut” je početkom augusta potvrdio prva dva slučaja groznice Zapadnog Nila u Srbiji u 2026. godini. Oboljeli su iz Beograda i hospitalizovani su na Klinici za infektivne i tropske bolesti zbog neuroinvazivnog oblika bolesti.

Direktorica Verica Jovanović istakla je da se infekcije virusom Zapadnog Nila u Srbiji bilježe od 2012. godine, a sezona prenošenja traje od juna do novembra. “Trenutno nema razloga za paniku, jer će se infekcije pojavljivati svake sezone”, poručila je Jovanović, te apelovala na građane da se posebno čuvaju komaraca u periodu njihove najveće aktivnosti.

Groznica Zapadnog Nila je virusno oboljenje koje se prenosi ubodom zaraženog komarca, a u Srbiji je glavni prenosilac komarac iz roda “Culex”, posebno vrsta “Culex pipiens”. Virus se prirodno održava između komaraca i ptica, dok se ljudi i konji zaraze nakon uboda inficiranog komarca.

Najveća aktivnost komaraca je u toplijem dijelu godine, pa je rizik od prenošenja najveći tokom ljeta i rane jeseni.

Kod većine zaraženih infekcija prolazi bez simptoma, dok se kod manjeg broja razvije blaža slika koja podsjeća na grip – povišena temperatura, glavobolja, mučnina, povraćanje, umor i bolovi u mišićima i zglobovima. Mogu se javiti i uvećane limfne žlijezde ili osip, a simptomi se obično pojavljuju nekoliko dana nakon uboda, s periodom inkubacije od dva do 14 dana.

U rijetkim slučajevima infekcija može prerasti u neuroinvazivni oblik, odnosno zapaljenje mozga ili moždanica. Rizik je veći kod starijih osoba i onih s hroničnim bolestima, a simptomi uključuju visoku temperaturu, jaku glavobolju, ukočen vrat, poremećaj svijesti, dezorijentaciju, tremor, slabost mišića, konvulzije, pa čak i komu ili paralizu. Zato je kod ozbiljnih neuroloških simptoma neophodno odmah potražiti medicinsku pomoć.

Budući da vakcina za ljude ne postoji, ključna zaštita je prevencija uboda komaraca. “Batut” preporučuje korištenje repelenata na otkrivenoj koži, nošenje odjeće dugih rukava i nogavica, svijetlih boja i komotnog kroja, jer komarci mogu ubosti kroz pripijenu odjeću. Također, treba izbjegavati boravak na otvorenom u sumrak i zoru, koristiti mreže na prozorima i vratima te boraviti u klimatizovanim prostorijama.

Osim lične zaštite, važno je ukloniti mjesta za razmnožavanje komaraca. Stajaća voda je idealno okruženje, pa bi najmanje jednom sedmično trebalo prazniti vodu iz saksija, posuda za ljubimce, kanti, buradi i sličnih predmeta. Preporučuje se i uklanjanje odbačenih guma i drugih predmeta koji mogu prikupljati kišnicu, čime se smanjuje broj mjesta za polaganje jaja i razvoj novih generacija komaraca.