Nova direktorica NASA-e i dio naučne zajednice podržavaju ideju da se Pluton vrati u status planete, ali uz ključni uslov da se pravilo promijeni za cijeli Sunčev sistem, što bi moglo dovesti do toga da broj planeta poraste na više od sto, uključujući i Mjesec.

Status Plutona u Sunčevom sistemu ponovo je na udaru rasprave, dijelom i zbog izjave novog administratora NASA-e Jareda Izakmana tokom nedavnog kongresnog saslušanja.

„Ja sam u taboru onih koji bi željeli da se Pluton ponovo proglasi planetom“, izjavio je on, oslanjajući se na sve glasniji pokret među planetarnim naučnicima koji osporavaju odluku iz 2006. godine, prenosi Science Focus.

Tada je Međunarodna astronomska unija odlučila da Pluton više ne bude planeta, odluka koja i danas izaziva polemike kako među naučnicima, tako i u javnosti.

Razlog za to je razumljiv – Pluton je okrugao, ima složenu geologiju, planine, glečere i tanku atmosferu, pa mnogima djeluje više „planetarno“ od nekih drugih tijela u svemiru.

Ipak, iako Izakman podržava ideju, mnogi astronomi upozoravaju da bi povratak Plutona otvorio ozbiljna pitanja i potencijalno promijenio čitav sistem klasifikacije u Sunčevom sistemu.

Jer ako je Pluton planeta, onda bi taj status mogli dobiti i mnogi drugi objekti, možda čak i naš Mjesec.

Problem Plutona počinje početkom dvehiljaditih, kada su sve snažniji teleskopi i istraživanja spoljašnjeg Sunčevog sistema otkrili veliki broj ledenih tijela iza Neptuna, od kojih su mnoga bila slična Plutonu.

Jedno od njih, Erida, otkrivena 2005. godine, čak je masivnija od Plutona.

Postavilo se pitanje: ako je Pluton planeta, da li to mora biti i Erida i gdje bi se ta lista uopšte završila?

Međunarodna astronomska unija je 24. avgusta 2006. usvojila novu definiciju planete, prema kojoj je to nebesko tijelo koje kruži oko Sunca, ima dovoljnu masu da ga gravitacija učini okruglim i očistilo je svoju orbitu od drugih objekata.

Pluton nije ispunio treći kriterijum, pa je prebačen u kategoriju patuljastih planeta.

Problem je u tome što je „čišćenje orbite“ mnogo teže u spoljašnjim dijelovima Sunčevog sistema, gdje su orbite ogromne, a gravitaciona dominacija slabija.

„Po toj definiciji, Zemlja bi bila planeta u svom sadašnjem položaju, ali da je na mjestu Plutona, više ne bi bila planeta, što je besmisleno“, kaže planetarni naučnik Alan Stern.

On dodaje da ista tijela ponekad jesu, a ponekad nisu planete, samo zbog svog „poštanskog broja“ u Sunčevom sistemu.

Diskusija koja ne prestaje – ubrzo nakon odluke više od 300 naučnika potpisalo je peticiju protiv redefinicije.

Kasnije studije pokazale su da se ni sami planetarni naučnici ne oslanjaju dosljedno na tu definiciju.

Još veći problem je što ona isključuje i egzoplanete, planete koje kruže oko drugih zvijezda.

„Ta definicija nije primjenljiva van našeg Sunčevog sistema“, kaže astrofizičarka Hana Vejkfild.

Umjesto toga, dio naučnika predlaže jednostavniji kriterijum: planetom proglasiti svako tijelo koje je dovoljno masivno da ga sopstvena gravitacija oblikuje u kuglu, ali nije dovoljno veliko da pokrene nuklearnu fuziju.

Takva definicija bi vratila Pluton u kategoriju planeta, ali i uključila više od sto novih objekata, uključujući Eridu, Haumeu, Makemake, Sednu, pa čak i Cereru.

Po tom kriterijumu, planeta bi postao i Mjesec, jer je okrugao i geološki aktivan.

Za neke naučnike to je prirodan korak u razumijevanju svemira, dok drugi smatraju da bi to potpuno razvodnilo značenje pojma planeta.

Astronom Majk Braun, koji je učestvovao u otkriću Eride, upozorava da klasifikacija mora imati smisla, inače gubimo okvir za razumijevanje.

On smatra da se diskusija o Plutonu često vodi više iz nostalgije nego iz nauke.

Iako NASA administracija pokazuje otvorenost prema ideji, konačnu odluku ne donosi NASA, već Međunarodna astronomska unija, koja zasad nema namjeru da mijenja postojeću definiciju.

U konačnici, Plutonova sudbina možda i nije presudna – on je i dalje aktivan predmet istraživanja i inspiracija, a njegova „degradacija“ ga nije izbrisala iz nauke niti iz javne mašte.