U Sarajevu je okupjeno više od 30 parlamentaraca iz 28 evropskih država na sjednici Monitoring komiteta Vijeća Evrope. Sabina Ćudić, dopredsjednica ovog komiteta, istakla je da je cilj skupa da se evropskim zvaničnicima predstavi domaća ekspertska perspektiva o ustavnom uređenju BiH, uz naglasak da aktuelni pritisci na Ustavni sud i institucionalni sistem ugrožavaju stabilnost ne samo BiH, već i čitave regije i Evrope.

Ćudić je podsjetila da je nakon što je u januaru postala prva dopredsjednica Monitoring komiteta, njena prva odluka bila da aplicira za domaćinstvo sjednice u Sarajevu. Dvodnevni rad u Državnom parlamentu uključuje naučnu i političku diskusiju o ustavnom poretku, pritiscima i načinima implementacije presuda Evropskog suda za ljudska prava.

Poseban naglasak stavljen je na neprovođenje najmanje šest presuda ESLJP koje se tiču Ustava BiH, kao i na pritiske na Ustavni sud. Ćudić je ocijenila da su ovi pritisci destabilizirajući i da ih treba posmatrati kao prijetnju regionu i Evropi, a ne samo unutrašnje pitanje.

Ona je istakla da se implementacija presuda mora vršiti na način koji ne dovodi do novih podjela, teritorijalnih reorganizacija ili dodatnog usložnjavanja sistema. U tom kontekstu, diskusija je obuhvatila i neefikasnost modela podjele vlasti, blokade Doma naroda i druge institucionalne zastoje.

Ćudić je upozorila da intervencije u sistem ne smiju voditi daljoj etnifikaciji države, već približavanju evropskim standardima, kako nalažu Venecijanska komisija i ESLJP. Istovremeno, naglasila je da se dugo čeka na implementaciju presuda, a da su se pojavili narativi koji su zamutili osnovnu poruku Suda.

Prema njenim riječima, potrebno je prvo zaustaviti maligni vanjski uticaj, a potom raditi na domaćim rješenjima. Cilj mora ostati ravnopravnost građana i konstitutivnih naroda, a modeli koji nude taj balans postoje u Evropi.

Ćudić je kritikovala preveliko oslanjanje političkih diskusija na utiske i predizborne kampanje, umjesto na stručnu analizu. Zbog toga je na seminaru više pažnje posvećeno domaćim ustavnim ekspertima, poput Nedima Ademovića i Jakoba Fincija, nego političarima.

Na pitanje o državnoj imovini i pismu američke kompanije premijeru Nerminu Nikšiću, Ćudić je poručila da takve procese treba kritički sagledati, posebno u svjetlu mogućih geostrateških interesa. Istakla je da BiH ne smije pasivno posmatrati ostvarivanje tuđih geopolitičkih i ekonomskih ciljeva.

Konačno, ponovila je da strateški cilj BiH mora ostati članstvo u Evropskoj uniji i usvajanje evropskih standarda. Seminar u Sarajevu treba da posluži kao prostor gdje BiH evropskim partnerima predstavlja vlastitu stručnu perspektivu, bez dodatnih podjela i bez prepuštanja odluka vanjskim centrima moći.