Jačanje zračnih snaga

Ministarstvo odbrane Srbije planira nabavku novih sistema protuzračne odbrane (PVO) iz Kine, prema izvještajima više lokalnih izvora. Predsjednik Aleksandar Vučić najavio je skori potpisivanje novih ugovora u cilju jačanja nacionalne mreže odbrane. Srbija se više oslanja na sisteme zemlja-zrak nego bilo koja druga evropska država, s obzirom na ograničena sredstva za odbranu i relativno staru flotu borbenih aviona koja ograničava njenu sposobnost da efikasno kontroliše zračni prostor. Kineski srednjedometni sistem zemlja-zrak HQ-22, koji čini okosnicu trenutne PVO mreže, počeo je isporučivati u aprilu 2022. godine.

Geopolitički faktori i izbor opreme

Pored sistema HQ-22, Srbija posjeduje i kineske sisteme kratkog dometa HQ-17A, ruske PVO borbena vozila Pantsir-S, te modernizirane varijante sovjetskog S-125, srednjedometnog sistema koji nema mobilnost. Iako predsjednik Vučić nije precizirao o kojim sistemima je riječ, analitičari predviđaju sve veće oslanjanje na kinesku opremu. Ključni faktor u tome je niži nivo povjerenja u države članice NATO-a, koje proizvode ograničen asortiman PVO sistema po visokim cijenama i sa značajnim ograničenjima u autonomiji korisnika. Sjećanje na NATO bombardovanje Srbije, te uloga NATO članica u podršci i priznavanju nezavisnosti Kosova, dodatno smanjuju mogućnost oslanjanja na zapadnu opremu. Također, Srbija je pod značajnim političkim pritiskom Zapada da ne nabavlja rusko naoružanje, što čini daljnje velike narudžbe iz Rusije malo vjerovatnim.

Potencijalna nabavka naprednih sistema

Jedna od značajnih mogućnosti je da Srbija ojača svoje PVO sposobnosti nabavkom sistema višeg ranga, poput kineskog HQ-9B, koji se smatra analognim ruskom sistemu S-400. Ministarstvo odbrane Srbije je u prošlosti razmatralo nabavku naprednih dugometnih PVO sistema, uključujući ruske S-300PMU-2 i S-400. Ruske snage su u oktobru 2019. godine rasporedile bataljon S-400 na teritoriju Srbije radi vježbi, što je smatrano pokušajem upoznavanja lokalnih snaga s njegovim mogućnostima. Intenzivni pritisak Zapada, uključujući prijetnje ekonomskim sankcijama, bili su primarni faktori koji su spriječili Srbiju da nastavi s kupovinom. Iako je HQ-22, iako sofisticiran, nije direktna zamjena za ove sisteme.

HQ-9B bi mogao popuniti prazninu u planiranoj strukturi snaga, posebno nakon što su planovi za nabavku ruskih dugometnih sistema obustavljeni. Nepotvrđeni izvještaji ukazuju na snažno interesovanje Ministarstva odbrane za ovaj sistem. Nabavka jeftinijeg HQ-22 mogla je poslužiti kao uvod u upoznavanje Vojske Srbije sa kineskim PVO sistemima višeg ranga, kao korak ka nabavci kompleksnijeg HQ-9. Također, postoji mogućnost naručivanja dodatnih jedinica HQ-22 sistema radi veće pokrivenosti zemlje. Iako HQ-9 nije najviši rang kineskih PVO sistema, sistemi HQ-19 i HQ-29 su specijalizirani za odbranu od strateških balističkih projektila, te je malo vjerovatno da će biti razmatrani, s obzirom da su primarne prijetnje Srbiji od lovaca, krstarećih projektila lansiranih iz zraka i bespilotnih letjelica.