Pravoslavni vjernici danas obilježavaju Veliku subotu, drugi dan velike žalosti i završni dan Uskršnjeg posta. Prema vjerovanju, ovaj dan Isus Hrist je proveo u Adu, što se komemorira u tišini i molitvi, slično kao i na Veliki petak.

Značenje i simbolika

Velika subota posvećena je sjećanju na pogreb Isusa Hrista i njegov silazak u podzemlje. Kao dio Strasne sedmice, ona predstavlja uvod u najvažniji hrišćanski praznik – Uskrs. Pravoslavna teologija vjeruje da je Hrist tog dana bio u grobu tijelom, dok je duhom boravio u Adu, istovremeno ostajući sveprisutan kao Bog, neodvojiv od Ostalih lica Svete Trojice.

Ovim danom, prema vjerovanju, Hrist je označio kraj starog vijeka obilježenog svetkovanjem subote i započeo novu eru u kojoj se slavi dan njegovog vaskrsenja.

Bogosluženje i obredi

Jutrenje Velike subote danas se obično služi uvečer na Veliki petak. Uz simbolični Hristov grob, uz kađenje i upaljene svijeće, prikazuje se Spasiteljev pogreb. tokom čitanja 119. Psalma, pjevaju se statije – stihovi koji slave umrlog Spasitelja kao vaskrsenje i život, ali i izražavaju bol i tugu Presvete Bogorodice.

Kanon Velike subote slavi Hristovu pobjedu nad smrću, a prvi put se spominje da je ova subota, u kojoj Spasitelj leži mrtav, zapravo “preblagoslovena subota”. Vjeruje se da je Hrist tada počivao, uz obećanje da će vaskrsnuti trećeg dana.

Pri kraju jutrenja, plaštanica se nosi tri puta oko hrama, a nakon što se ponovo položi u grob, čita se proročanstvo o vaskrsenju mrtvih iz Knjige proroka Jezekilja. Velikosubotna Liturgija Svetog Vasilija Velikog označava početak Uskrsa. Vjernici u hramovima molitvom odgovaraju na horsko pojanje anđela i sa upaljenim svijećama iščekuju Vaskrsenje – praznik praznika i temelj hrišćanske vjere.

Ovaj obred poštuje se u svim pravoslavnim hramovima, dok se u Jerusalimu sva dešavanja odvijaju u Crkvi Groba Hristovog, gdje vjernici svake godine na Veliku subotu prisustvuju čudotvornoj pojavi Blagodatnog ognja.