Norveška, koja je već najveći pojedinačni dobavljač prirodnog gasa u Evropi nakon rata u Ukrajini, sada pokušava da iskoristi rat na Bliskom istoku kako bi dobila blagoslov Evropske unije za bušenje u Arktiku. Evropska komisija revidira svoju arktičku strategiju, koja je od 2021. godine obavezivala EU da radi na međunarodnoj zabrani bušenja nafte i gasa u tom regionu.

Međutim, nakon što je Iran blokirao Hormuški moreuz, ključni prolaz za isporuke nafte i gasa, norveški političari i poslovni krugovi brzo su pokrenuli lobiranje da se planirana zabrana ukine. “Iskorištavaju situaciju da izvrše pritisak”, rekla je Anne Karin Saether, menadžerka projekta u Norveškoj klimatskoj fondaciji, nezavisnom tijelu koje promoviše klimatske politike zasnovane na nauci.

Pritisak na Brisel

Pred zatvaranje javne konsultacije Evropske komisije 16. marta, Norveška, koja nije članica EU ali je usko povezana po mnogim pitanjima, iskoristila je svaku priliku da istakne vrline stabilnih energetskih snabdijevanja iz demokratske i miroljubive zemlje. Čak i ako to znači bušenje u Arktiku. “U kontekstu Ukrajine i Irana, sada je možda još lakše uplašiti evropske kreatore politike”, rekao je Truls Gulowsen, šef Norveškog društva za očuvanje prirode.

“Primijetili smo napore lobiranja norveške naftne industrije”, rekao je jedan evropski diplomat u Briselu. “Imam osjećaj da su zabrinuti zbog ograničenja na eksploataciju nafte i gasa. Drugim riječima, ‘buši, dušo, buši'”, dodao je.

Norveška snabdijeva gotovo trećinu evropskih potreba za gasom, nakon što je rat u Ukrajini prekinuo ruske isporuke. Skandinavska zemlja ima samo dva polja gasa iznad Arktičkog kruga, Snohvit i Aasta Hansteen. Ali Oslo podstiče istraživanja. U januaru je vlada predložila otvaranje 70 novih blokova za istraživanje, od kojih više od polovine u arktičkim vodima Barentsovog mora.

Ekonomski i sigurnosni argumenti

Prema Norveškom direktoratu za offshore, neotkriveni resursi Norveške procjenjuju se na 3,48 milijardi kubnih metara ekvivalentne nafte i gasa, od čega se 60% vjeruje da se nalazi u Barentsovom moru. “Norveška uglavnom ističe važnost dijeljenja svog znanja o zemlji sa Briselom kako bi države članice EU imale najbolju moguću osnovu za donošenje odluka”, rekao je norveški ministar energetike Terje Aasland.

Iako je revidirana arktička strategija Evropske komisije tek trebala biti objavljena u drugoj polovini godine, već je rekla da se, bar za sada, njen “stav nije promijenio” u vezi sa zabranom ugljovodonika u Arktiku. Ali neki se boje da će doći do kompromisa i ustupaka. Norveški konzultantski servis Rystad Energy je, na primjer, predložio isključivanje Barentsovog mora iz EU-ove definicije Arktika, navodeći da su njegove vode bez leda zahvaljujući Golfoj struji.

To bi bila loša ideja, upozorila je Saether, navodeći ekološke i klimatske prigovore. Prema Međunarodnoj agenciji za energiju, globalna ležišta nafte i gasa koja su već otkrivena ili se eksploatišu dovoljna su da zadovolje potražnju kompatibilnu sa klimatskim ciljevima. Izvještaj Norveške klimatske fondacije, pod nazivom “Barentsovo more u pitanju”, također je istakao sigurnosne izazove. Zbog blizine Rusije, to područje bi bilo laka meta za Rusiju, koja želi da održi svoju dominantnu poziciju u Arktiku.

“To nas čini posebno ranjivim, jer bi Rusija, uz neke prilično jednostavne sabotaže gasovoda tamo gore, mogla da udari ne samo na Norvešku već i na Evropu”, rekla je Saether. “Postali bismo primamljivija meta.”