Ironija pandemije: Čistiji zrak tokom Covid-19 zakomplicirao klimatsku krizu i podigao nivo metana

Novo istraživanje otkrilo je neočekivanu klimatsku posljedicu globalnih lockdowna tokom pandemije Covid-19. Smanjenje zagadenja vazduha, koje je dovelo do čistijeg zraka u mnogim gradovima, zapravo je potpomoglo rekordni rast koncentracije metana, jednog od najmoćnijih gasova staklene bašte.

Kako je došlo do paradoksa

Studija objavljena u časopisu Science objašnjava da je pad zagadenja doveo do smanjenja količine azotnih oksida u atmosferi. Ovi oksidi su ključni za stvaranje hidroksilnih radikala, molekula koji djeluju kao prirodni “čistači” i razgrađuju metan. Sa manje “čistača” u atmosferi, metan se jednostavno nije mogao dovoljno brzo ukloniti.

“Čini se paradoksalno: manje zagađujemo, ali to nije dobro za nivoe metana”, rekao je dr. Philippe Ciais, glavni autor studije i pomoćni direktor Laboratorije za nauke o klimi i životnoj sredini u blizini Parisa.

Oštar pad hidroksilnih radikala u 2020. i 2021. godini objašnjava oko 80 procenata godišnje varijacije u akumulaciji metana, navodi se u istraživanju. Rast nivoa metana ubrzao se tokom pandemije, dosegnuvši vrhunac od 16,2 dijelova na milijardu godišnje u 2020. godini, prije nego što se prepolovio do 2023.

Prirodni faktori i budući izazovi

Pored efekta lockdowna, na porast metana uticali su i izuzetno vlažni uslovi izazvani La Nina vremenskim fenomenom između 2020. i 2023. godine, posebno u tropskoj Africi i jugoistočnoj Aziji. Vlažniji uslovi povećavaju emisije iz prirodnih izvora kao što su močvare, jezera i rijeke, koji čine oko 40 procenata ukupnih emisija metana.

Ostali izvori su ljudske aktivnosti, posebno poljoprivreda i energetski sektor. Kako planeta postaje toplija i vlažnija, emisije metana iz ovih prirodnih sistema će sve više oblikovati kratkoročne klimatske promjene, upozorio je koautor studije, profesor Hanqin Tian sa Bostonskog koledža.

Ovaj paradoks postavlja ozbiljna pitanja o tome kako osigurati da politike čistog vazduha i napori za smanjenje zagadenja od automobila, aviona i brodova nemaju negativan efekat na klimu. Profesorica Marielle Saunois, koautorica studije, opisala je ovaj fenomen kao “kolateralnu štetu”.

Naučnici ističu da ovi efekti moraju biti bolje shvaćeni i uzeti u obzir u globalnim naporima za smanjenje emisija metana, uključujući i Globalnu obavezu o metanu pokrenutu na COP26 u Glazgovu 2021. godine.