Stephen William Hawking (8. januar 1942. – 14. mart 2018.) bio je engleski teorijski fizičar, kosmolog i pisac. Najpoznatiji je po svojim revolucionarnim doprinosima u razumijevanju svemira, posebno kada je riječ o crnim rupama i prirodi prostor-vremena. Iako je bolovao od teške bolesti koja ga je prikovala za invalidska kolica i oduzela mu mogućnost govora, Hawking je postao simbol naučne genijalnosti i ljudske otpornosti.

Rođen je u Oxfordu, Engleska, u intelektualnoj porodici. Njegov otac Frank bio je ljekar i istraživač, dok je majka Isobel Hawking studirala filozofiju, politiku i ekonomiju. Iako u mladosti nije bio posebno briljantan, njegova znatiželja je bila izražena.

Godine 1959. upisao je Univerzitet u Oxfordu, gdje je studirao fiziku i diplomirao 1962. godine sa odličnim uspjehom. Nakon toga je nastavio doktorski studij na Univerzitetu u Cambridgeu, fokusirajući se na kosmologiju.

Tokom studija u Cambridgeu, u 21. godini, dijagnostikovana mu je amiotrofična lateralna skleroza (ALS), rijetka neurološka bolest koja postepeno paralizira tijelo. Ljekari su mu predvidjeli samo nekoliko godina života, ali Hawking je prkosio prognozama i nastavio živjeti decenijama, ostvarivši izvanrednu karijeru.

Naučni doprinosi Stephena Hawkinga

Hawkingov rad bio je usmjeren na teorijsku fiziku i kosmologiju, posebno na proučavanje crnih rupa i porijekla svemira. Njegovo najpoznatije otkriće, poznato kao “Hawkingovo zračenje”, objavljeno 1974. godine, pokazalo je da crne rupe nisu potpuno “crne”, već emituju čestice zbog kvantnih učinaka u blizini horizonta događaja. Ovo otkriće povezalo je kvantnu mehaniku, opću relativnost i termodinamiku, što je bio revolucionaran korak u modernoj fizici.

Hawking je, u saradnji sa Rogerom Penroseom, dokazao teoreme o singularnostima, koje pokazuju da su singularnosti (poput Velikog praska ili središta crnih rupa) neizbježna posljedica Einsteinove teorije opće relativnosti. Njegov rad je značajno doprinio našem razumijevanju početka svemira.

Popularizacija nauke i nasljeđe

Pored akademskih postignuća, Hawking je postao poznat široj javnosti zahvaljujući svojoj knjizi “Kratka historija vremena” (A Brief History of Time), objavljenoj 1988. godine. Ova knjiga, koja objašnjava složene kosmološke koncepte na pristupačan način, postala je svjetski bestseler i prodata je u više od 10 miliona primjeraka, što ga je učinilo jednim od najpoznatijih naučnika svog vremena.

Hawking se ženio dva puta. Sa prvom suprugom, Jane Wilde, koju je upoznao tokom studija, imao je troje djece: Roberta, Lucy i Timothyja. Brak je završen razvodom 1995. godine, nakon čega se oženio svojom njegovateljicom Elaine Mason, ali i taj brak je završen razvodom 2006. godine. Uprkos fizičkim ograničenjima, koristio je računalni sintetizator glasa za komunikaciju, što je postalo prepoznatljiv dio njegove javne ličnosti.

Preminuo je 14. marta 2018. godine u Cambridgeu, u dobi od 76 godina. Njegova smrt označila je kraj života jednog od najvećih umova modernog doba, ali njegovo nasljeđe živi kroz naučna otkrića i inspiraciju koju je pružio milionima ljudi.

Hawking je tokom života dobio brojna priznanja, uključujući članstvo u Kraljevskom društvu, Predsjedničku medalju slobode (SAD) i Copley medalju. Iako nikada nije dobio Nobelovu nagradu, njegov rad je ostavio neizbrisiv trag u nauci.