Otkriveni 60.000 godina stari dokazi o lovu otrovnim strijelama

Drevni vrhovi strijela, pronađeni u Južnoj Africi i stari čak 60.000 godina, nose tragove biljnog otrova. Ovo otkriće pomiče najranije izravne dokaze o korištenju otrovnog oružja desecima hiljada godina unazad, nudeći novi uvid u sofisticirane lovačke tehnike naših predaka, prenosi Science Alert.

Istraživači navode da je otrov pronađen na strijelama mogao usmrtiti glodavca za otprilike pola sata. Smatra se da je njegova primarna svrha bila usporavanje većeg plijena, što je lovcima omogućavalo lakše praćenje i savladavanje. Za poređenje, dosadašnji najstariji poznati dokazi o otrovnim strijelama iz Afrike bili su stari oko 7.000 godina.

Napredna tehnologija drevnih lovaca

Međunarodni tim naučnika sa univerziteta u Švedskoj i Južnoj Africi ističe da je “otrovno oružje obilježje napredne tehnologije lovaca-sakupljača”. Osim što pružaju prve dokaze o lovu otrovnim strijelama tokom kasnog pleistocena u južnoj Africi, njihova otkrića doprinose razumijevanju ljudske prilagodljivosti i tehno-bihejvioralne složenosti tokom faze brzih, kumulativnih inovacija u regiji.

Zanimljivo je da su ovi drevni vrhovi strijela otkriveni još 1985. godine u skloništu Umhlatužana Rock Shelter u južnoafričkoj provinciji KwaZulu-Natal, ali su decenijama ostali neistraženi u muzejskoj zbirci.

Tek su nedavno naučnici sa Univerziteta u Stokholmu, Univerziteta Linnaeus i Univerziteta u Johannesburgu odlučili analizirati 10 vrhova strijela iz te kolekcije, na kojima su bili vidljivi ostaci nepoznate supstance.

Potraga za hemijskim tragovima

Koristeći naprednu tehniku plinske hromatografije-masene spektrometrije, tim je uspio identifikovati otrovne jedinjenja biljnog porijekla. Ovo predstavlja prvi izravni dokaz upotrebe biljnog otrova na lovačkom oružju iz perioda pleistocena. Najvjerovatniji izvor otrova je biljka “Boophone disticha”, široko rasprostranjena u Južnoj Africi, za koju je i historijski zabilježeno da su je lokalni narodi koristili za izradu otrova za lov.

Iako su naučnici dugo teoretisali da su drevni lovci u Južnoj Africi koristili otrov, dokazi su do sada bili neizravni. Arheolog Sven Isaksson sa Univerziteta u Stokholmu, vođa studije, sa svojim timom godinama je usavršavao tehnike za izdvajanje tragova biljnog otrova sa artefakata. Sada su te iste metode primijenili na uzorcima starim desetinama hiljada godina.

Analiza je konačno dala rezultate: na pet od 60.000 godina starih vrhova strijela pronađeni su tragovi bufanidrina, otrovnog alkaloida prisutnog i na 250 godina starim otrovnim strijelama. Na jednom vrhu je identifikovan i drugi toksin, epibufanizin. Kako Isaksson i kolege navode u radu, takav nalaz “ne može biti slučajnost”.

Sofisticirana strategija preživljavanja

Oba jedinjenja, bufanidrin i epibufanizin, nalaze se u listovima biljke “B. disticha”. Pronalazak ostataka ovih toksina na tako starim artefaktima sugerira da ova sofisticirana strategija preživljavanja ima izuzetno dugu istoriju. “Budući da otrov djeluje hemijski, lovci su se morali oslanjati i na napredno planiranje, apstrakciju i uzročno-posljedično razmišljanje”, objašnjavaju autori studije.

Jedna od autorica studije, Marlize Lombard sa Univerziteta u Johannesburgu, još je prošle godine u svom istraživačkom radu tvrdila da je logično pretpostaviti da su lovci-sakupljači u Južnoj Africi koristili otrovne strijele prije 60.000 godina. Istaknula je da su ljudi u toj regiji već tada poznavali i koristili jestive, ljekovite i insekticidne biljke, pa je poznavanje otrovnih bilo samo korak dalje.

Studija je objavljena u časopisu “Science Advances”.