Uzgajanje šljiva u Republici Srpskoj postaje unosan posao

Prema Udruženju voćara Republike Srpske, postoji znatan potencijal za proširenje površina pod šljivama. Iako trenutno nema značajnog povećanja novih zasada, očekuje se da bi se taj trend mogao promijeniti u budućnosti.

Šljiva je vrlo tražena voćna vrsta, kako u Bosni i Hercegovini, tako i na inostranom tržištu. Tradicionalno, ova voćka, koja se intenzivno uzgaja na oko 1.000 hektara, primarno se koristi kao sirovina za proizvodnju alkoholnih pića.

Ona se sve više koristi kao voće za jelo, a na tržištu je dostupna od početka jula do januara, navode u Udruženju voćara RS, čiji je tim stručnjaka analizirao tržište šljiva u BiH za period od 2020. do 2025. godine. Iako su veće površine pod šljivama u opštinama Gradačac i Gračanica, šljive iz Potkozarja i Majevice ističu se kvalitetom.

“Ozbiljni kupci iz Federacije BiH obično dolaze u ove dvije regije po prvoklasne plodove. U Federaciji je manje intenzivnih zasada šljive, a uzgoj je uglavnom tradicionalan, bez savremene agrotehnike. Šljiva iz ovih krajeva prodaje se po cijeni višoj za 0,10 do 0,20 KM u odnosu na onu iz FBiH, prvenstveno zbog kvaliteta”, ističu iz stručnog tima. Dodaju da se “šljiva iz Federacije koja ne prođe kontrolu kvaliteta u supermarketima distribuira u RS, što obara cijenu.”

Nedostatak šljiva za konzumiranje nadoknađuje se uvozom, uglavnom iz Moldavije, čije su šljive dostupne u prodavnicama od novembra. Šljive iz Srbije uglavnom ne predstavljaju konkurenciju domaćim proizvodima i uvoze se po potrebi, u slučaju mraza ili oluja sa gradom.

Dominacija sorti Stenlej i Čačanska rodna

Trenutno je najzastupljenija sorta šljive Stenlej, zbog svoje dobre rodnosti. Velike površine su zasađene i sortom Čačanska rodna. Ipak, Požegača je neprevaziđena po kvalitetu, ali je njeno širenje ograničeno virusom šarke šljive.

Posljednjih godina pojavila se Požegača na podlozi očišćenoj od virusa, što je podstaklo njenu sadnju, posebno u brdsko-planinskim područjima. Uz prihranu, prskanje bakrom i krečom, Požegača ima veće šanse za dobar urod, uprkos prisustvu virusa šarke.

Stručnjaci iz Udruženja voćara ističu da u Republici Srpskoj i cijeloj Bosni i Hercegovini nedostaje registrovanih mini-sušara, po čemu su nekadašnja Kraljevina Jugoslavija i region Potkozarja bili poznati u svijetu. Prerada u džemove i marmelade je rijetka, ali kvalitetna distribucija žestokih alkoholnih pića omogućila je otvaranje mini-destilerija za proizvodnju vrhunske rakije šljivovice.

Poticaji i mogućnosti za izvoz

Ukoliko se nastave klimatske promjene i trend rasta temperatura, uzgoj šljiva mogao bi postati profitabilan za voćare, jer otkupna cijena šljiva, ako se izbjegnu mrazevi, često je viša od cijene krušaka. Plodovi su traženi za konzumiranje, pekmeze, marmelade, džemove i rakiju, postižući odlične cijene.

Poznato je da u slučaju nedostatka šljiva u Njemačkoj, cjelokupan urod sa Majevice i ostatka BiH može biti plasiran na to tržište po povoljnim cijenama, bez obzira na kvalitet plodova.

Pojavila se i nova sorta iz Čačka, Nada, koja kasnije cvjeta i stoga je manje osjetljiva na mraz, a pogodna je za konzumiranje i preradu.

Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske pruža pomoć finansiranjem nabavke sadnica. Od 2026. godine, minimalna površina za podsticaje iznosiće 0,5 hektara šljiva, prenosi “AgroKlub”.