Kako kafa utiče na vaše tijelo ako je pijete svako jutro?

Prema navodima portala Health, jutarnja kafa može imati i pozitivne i negativne posljedice na organizam.

Jedna standardna šolja crne kafe (oko 350 ml) sadrži od 113 do 247 miligrama kofeina. Kofein stimuliše mozak i nervni sistem, povećava budnost, smanjuje osjećaj umora i poboljšava koncentraciju. Zbog toga se mnogi ljudi oslanjaju na kafu kao jutarnji ritual.

Zahvaljujući svojim stimulativnim svojstvima, kafa može pružiti dodatnu energiju za vježbanje. Jedno istraživanje iz 2021. godine pokazalo je da konzumiranje kafe ili drugih napitaka sa kofeinom prije vježbanja može poboljšati aerobne i anaerobne performanse povećanjem izdržljivosti mišića.

Drugo istraživanje iz 2023. godine, sprovedeno na stotinu zdravih odraslih osoba, pokazalo je da su osobe koje piju kafu imale veći dnevni broj koraka u odnosu na one koje ne piju kafu – u prosjeku 10.646 naspram 9.665 koraka. Dodatna energija koju kafa pruža može doprinijeti većoj fizičkoj aktivnosti tokom dana.

Uticaj na zdravlje i metabolizam

Mnoga istraživanja pokazuju da umjerena konzumacija kafe može biti povezana sa smanjenim rizikom od srčanih oboljenja, uključujući srčanu slabost, koronarnu bolest, moždani udar i aritmije. Svakodnevno ispijanje kafe povezano je i sa manjim rizikom od hipertenzije i srčanog udara, vjerovatno zahvaljujući antioksidansima iz zrna kafe koji pomažu u borbi protiv upala.

Ispijanje jutarnje kafe može doprinijeti i dužem životnom vijeku. Jedna studija iz 2025. godine pokazala je da je konzumiranje kafe ujutru povezano sa nižim rizikom od smrtnosti, čak i u poređenju sa osobama koje uopšte ne piju kafu. Razlog tome može biti što kofein može poremetiti cirkadijalni ritam i san. također, kafa može blago ubrzati metabolizam, odnosno količinu energije koju tijelo koristi za osnovne funkcije.

Istraživanje iz 2024. godine pokazalo je da konzumiranje jedne do četiri šolje kafe dnevno može biti povezano sa smanjenim rizikom od dijabetesa. Zrna kafe sadrže fitokemikalije koje pomažu u sprečavanju oksidativnog stresa, koji je povezan sa razvojem dijabetesa tipa 2, gojaznosti i metaboličkog sindroma.

Važno je napomenuti da način konzumiranja kafe igra veliku ulogu. Kafe sa zaslađenim sirupima i slatkim pavlakama mogu sadržati velike količine dodatog šećera, što povećava nivo glukoze u krvi i rizik od dijabetesa i gojaznosti.

Potencijalne negativne posljedice

Jutarnja kafa može pomoći kod zatvora. Kiseline iz kafe podstiču lučenje gastrina, hormona koji stimuliše kontrakcije debelog crijeva i pokretanje stolice. Kofein i hlorogenska kiselina zajedno dodatno podstiču rad crijeva, pa kafa može djelovati kao prirodni laksativ.

Međutim, ispijanje kafe preblizu vremenu za spavanje može poremetiti san. Kofein blokira adenozin, supstancu koja se tokom dana nakuplja u mozgu i izaziva pospanost, čime se smanjuje ukupno trajanje i kvalitet sna. Istraživanja pokazuju da ljudi koji izbjegavaju kofein spavaju u prosjeku 36 minuta duže po noći. Dugotrajan nedostatak sna može povećati rizik od srčanih bolesti, gojaznosti i dijabetesa.

Kafa može izazvati nervozu, anksioznost i ubrzan rad srca. Neka istraživanja ukazuju na moguću vezu između konzumiranja više od jedne šolje kafe dnevno i ubrzanih kontrakcija donjih srčanih komora kod osjetljivih osoba. Ovaj efekat je uglavnom blag, ali je važno pratiti reakcije sopstvenog tijela i po potrebi smanjiti unos kofeina.

Kafa može previše stimulisati crijeva i izazvati proliv, gasove i bolove u stomaku, posebno kod osoba sa sindromom iritabilnog crijeva (IBS). također, njena kiselost može pogoršati simptome refluksa kiseline, poput pečenja i bola u želucu i grlu. Konzumiranje kafe uz uravnotežen doručak može ublažiti ove efekte.

Redovno ispijanje kafe može obojiti zube, izazvati loš zadah i vremenom istrošiti zubnu gleđ, što može dovesti do osjetljivosti zuba. Ovaj efekat se može ublažiti ispiranjem usta vodom ili pranjem zuba nakon konzumiranja kafe.