Monetarna transformacija Evrope
Koliko je evropskih valuta nestalo u njegovom postojanju?
Podijeli vijest
Ulazak Bugarske u evrozonu, planiran za 1. januar 2026. godine, značiće da će još jedna evropska valuta otići u istoriju – bugarski lev.
Ovo predstavlja nastavak procesa koji traje više od dvije decenije i koji je suštinski izmijenio monetarnu kartu Evrope, kako prenosi BiznisInfo.ba.
Postavlja se pitanje koliko je tačno valuta nestalo usljed uvođenja eura?
Početak priče: Uvođenje eura
Euro je prvobitno uveden kao obračunska jedinica 1999. godine, dok su fizičke novčanice i kovanice puštene u opticaj 2002. godine. Taj period obilježio je najveću monetarnu promjenu u modernoj evropskoj istoriji.
U prvoj fazi, euro je zamijenio čak 12 nacionalnih valuta. Među njima su bile njemačka marka, francuski franak, italijanska lira, španska peseta, austrijski šiling, belgijski franak, nizozemski gulden, portugalski eskudo, finska marka, irska funta, luksemburški franak i grčka drahma.
Od tog trenutka, te valute su prestale da budu zakonsko sredstvo plaćanja.
Širenje evrozone i nestanak valuta
Nakon 2002. godine, evrozoni su se postepeno pridruživale nove države, što je dovelo do toga da njihove nacionalne valute odu u istoriju:
Slovenija – tolar (2007), Kipar – kiparska funta (2008), Malta – malteška lira (2008), Slovačka – kruna (2009), Estonija – kruna (2011), Letonija – lats (2014), Litvanija – litas (2015), Hrvatska – kuna (2023). Bugarska je sljedeća na redu.
Planirano je da 1. januara 2026. godine bugarski lev prestane da bude zvanična valuta i da ga zamijeni euro.
Na taj način će bugarski lev postati 21. nacionalna valuta koja je nestala zbog uvođenja eura.
S obzirom na to da Bugarska već godinama ima fiksni kurs leva prema euru, očekuje se da će prelazak biti tehnički manje zahtjevan u poređenju s ranijim slučajevima.
Ukupan broj nestalih valuta
Ako se uključi i Bugarska, situacija izgleda ovako: 12 valuta je ukinuto 2002. godine, osam između 2007. i 2023. godine, a jedna će nestati 2026. godine, što čini ukupno 21 valutu.
Poseban slučaj: Crna Gora i Kosovo
Crna Gora i Kosovo* imaju specifičan status. Iako nisu članice Evropske unije niti evrozone, obje koriste euro kao zvaničnu valutu.
Prvo su napustile svoje domaće valute i uvele njemačku marku, a nakon njenog ukidanja 2002. godine, prešle su na euro, ali bez formalnog odobrenja EU.
Važno je naglasiti da ove dvije države nemaju pravo odlučivanja u Evropskoj centralnoj banci (ECB), ne mogu štampati novac, ne učestvuju u monetarnoj politici, a euro koriste jednostrano.
Ovaj model se naziva jednostrana evroizacija i EU ga toleriše, ali ga ne smatra punopravnim članstvom u evrozoni.
Uvođenje eura dovelo je do nestanka više od dvadeset evropskih valuta, što predstavlja jednu od najvećih monetarnih transformacija u savremenoj istoriji.
Sa Bugarskom kao sljedećom članicom, evrozona nastavlja da se širi, dok neke zemlje, poput Crne Gore i Kosova, koriste euro bez formalnog članstva.
Jedno je sigurno: euro je danas mnogo više od valute – on je politički i ekonomski projekat koji je trajno promijenio Evropu. biznisinfo.ba
