Vlada Sjedinjenih Američkih Država će ove sedmice prvi put pružiti usluge izdavanja pasoša na licu mjesta u jednom od naselja na Zapadnoj obali, što predstavlja historijski preokret u američkoj diplomatskoj praksi na tom okupiranom području. Kako su saopćili zvaničnici, konzularni službenici će raditi u naselju Efrat, južno od palestinskog grada Betlehema.

Kontroverzna odluka i međunarodni pravni okvir

Većina svijeta smatra izraelska naselja na Zapadnoj obali nezakonitim prema međunarodnom pravu koje se odnosi na vojne okupacije. Izrael osporava tu tvrdnju, dok palestinske vlasti traže Zapadnu obalu za buduću nezavisnu državu, zajedno sa Gazom i Istočnim Jerusalimom. Ovaj mjesec, kabinet premijera Benjamina Netanyahua odobrio je mjere koje olakšavaju naseljenicima da preuzmu palestinsko zemljište.

U objavi na platformi X, američka ambasada u Jerusalemu je navela da će, u okviru nastojanja da dopru do svih Amerikanaca u inostranstvu, konzularni službenici pružati rutinske usluge u Efratu. Ambasada je najavila i planove za slične usluge u palestinskom gradu Ramalahu, naselju Beitar Illit i izraelskim gradovima poput Haife.

Reakcije i širi kontekst sukoba

Prošle sedmice, izraelski kabinet je odobrio mjere za jačanje kontrole nad Zapadnom obalom, što su Palestinci nazvali “de facto aneksijom”. Veliki dio Zapadne obale je pod izraelskom vojnom kontrolom, s ograničenom palestinskom samoupravom u nekim područjima. Koalicija premijera Netanyahua, koja ima veliku biračku podršku u naseljima, uključuje mnoge članove koji žele da Izrael anektira Zapadnu obalu.

Više od 500 hiljada izraelskih naseljenika živi na Zapadnoj obali, gdje živi i tri miliona Palestinaca. Efrat, jevrejsko naselje gdje će američki konzularni službenici raditi, dom je mnogim američkim imigrantima. Procjenjuje se da desetine hiljada dvojnih državljana SAD-a i Izraela živi na tom području.