Visoki predstavnik američkog Ministarstva odbrane Elbridge Colby iznio je u četvrtak u Briselu svoj stav da NATO treba da bude zasnovan na ‘partnerstvu, a ne zavisnosti’. Colby je stigao u sjedište vojnog saveza na razgovore sa ministrima odbrane zemalja članica, a Sjedinjene Države na ovom sastanku predstavlja upravo on, budući da ministar odbrane Pete Hegseth nije prisutan.

Evropa mora preuzeti veću odgovornost

Odsustvo Hegsetha predstavlja drugi put zaredom da visoki zvaničnik administracije predsjednika Donalda Trumpa preskače sastanak NATO-a, nakon što je državni sekretar Marco Rubio izostao sa skupa ministara vanjskih poslova saveza u decembru. Ova odsustva, kao i ponovljene tenzije između Trumpa i evropskih zemalja – posljednji put u vezi sa Grenlandom – izazvala su nova pitanja evropskih zvaničnika i komentatora o posvećenosti Washingtona NATO-u, koji je decenijama bio temelj odbrane kontinenta.

Trump je više puta pozivao evropske zemlje da povećaju svoje vojne budžete i preuzmu veću odgovornost za sopstvenu bezbjednost, smanjujući svoju zavisnost od SAD. Lideri NATO-a su prošle godine odgovorili sporazumom da će trošiti 5 posto svog BDP-a na odbranu i investicije povezane sa bezbjednošću.

Pragmatizam i zajednički ciljevi

Colby je ponudio nekoliko riječi sigurnosti evropskim saveznicima, izjavivši da ‘imamo zaista jaku osnovu za zajednički rad’ budući da su evropske zemlje pristale da predvode konvencionalnu odbranu kontinenta. ‘Sada je vrijeme da krenemo zajedno, da budemo pragmatični’, rekao je novinarima, pozivajući na savez ‘zasnovan na partnerstvu, a ne zavisnosti, i zaista povratak onome za šta je NATO prvobitno bio zamišljen’.

U znaku promjene ravnoteže u savezu, NATO je ove sedmice najavio da će SAD prepustiti dva svoja glavna komandna mjesta – u Napulju u Italiji i Norfolku u Virginiji – evropskim oficirima. Na početku četvrtkovog sastanka, generalni sekretar NATO-a Mark Rutte rekao je da saveznici preuzimaju više odgovornosti. ‘Već vidimo značajna povećanja u izdacima saveznika za odbranu’, rekao je. ‘Investicije su porasle za desetine milijardi.’