Globalna mreža teleskopa pomogla je da se definitivno potvrdi da je NASA-ina svemirska letjelica DART uspješno promijenila orbitu asteroidnog mjeseca Dimorfosa. Mjerenja su potvrdila prvi eksperiment planetarne odbrane u kojem je ljudska intervencija izmijenila kretanje prirodnog nebeskog tijela.

Doprinos uzbekistanskih naučnika

Dva naučnika iz Uzbekistana, Kamoliddin Ergashov i Otabek Burkhonov iz Astronomskog instituta Mirzo Ulug'bek, priznata su od strane NASA-e za svoj doprinos opservacijama. Njihova mjerenja s opservatorija Maydanak, smještene na velikoj nadmorskoj visini, pomogla su u potvrđivanju da se putanja Dimorfosa, malog asteroidnog mjeseca koji kruži oko većeg tijela Didimosa, promijenila nakon udara NASA-ine letjelice Double Asteroid Redirection Test (DART).

Naučnici su bili među skoro stotinu istraživača iz 28 opservatorija širom svijeta koji su pratili ishod ovog eksperimenta planetarne odbrane. Njihova zapažanja doprinijela su međunarodnom skupu podataka korištenom za mjerenje orbitalnog pomaka.

Kako je DART promijenio orbitu

Misija DART namjerno je sudarila svemirsku letjelicu sa Dimorfosom kako bi testirala da li se orbita potencijalno opasnog asteroida može promijeniti kinetičkim udarom. Naknadna posmatranja sa zemaljskih teleskopa pokazala su da se orbitalni period Dimorfosa oko Didima skratio za oko 32 minute. Ova promjena bila je dovoljno velika da je nezavisno potvrde više opservatorija.

“Učestvovali smo u prvim testovima u ljudskoj istoriji usmjerenim na promjenu orbite objekta koji bi mogao ugroziti Zemlju”, rekao je Burkhonov. “Također smo pomogli u potvrđivanju efikasnosti ove metode. Iz tog razloga, NASA je prepoznala naš rad i dodijelila ovu nagradu.”

Da bi potvrdili rezultat, astronomi su provodili kontinuirano fotometrijsko praćenje prije i poslije udara, upoređujući varijacije u sjaju. Naučnici u opservatoriji Maydanak doprinijeli su podacima iz geografske dužine Centralne Azije, pomažući u popunjavanju praznina u globalnoj mreži za praćenje.

“Skoro stotinu naučnika iz opservatorija širom svijeta doprinijelo je posmatranjima”, rekao je Ergashov. “Naša uloga bila je da dobijemo fotometrijske podatke iz Maydanaka prije i poslije udara i pomognemo u preciznijim mjerenjima orbitalnog perioda.”

Kombinovani skup podataka kasnije je korišten u međunarodnim analizama koje su konačno potvrdile uspjeh otklona.