Jemenski separatisti najavljuju plan za nezavisnost Južne Arabije

Južni separatistički pokret u Jemenu objavio je ustav i namjerava održati referendum o nezavisnosti od sjevernog dijela zemlje.

Nije odmah jasno da li se ovaj potez Južnog tranzicionog vijeća (STC), koje ima podršku Ujedinjenih Arapskih Emirata (UAE), može sprovesti ili je uglavnom simboličan.

Međutim, to je eskalacija sukoba u kojem su se Saudijska Arabija, koja podržava međunarodno priznatu vladu Jemena, i UAE našli na suprotnim stranama.

UAE su objavili povlačenje svojih trupa iz Jemena ubrzo nakon izjave separatista.

Prošlog mjeseca, borci povezani sa STC-om preuzeli su kontrolu nad dvije južne provincije od snaga koje podržava Saudijska Arabija i zauzeli predsjedničku palatu u glavnom gradu juga, Adenu, prisiljavajući vladu da pobjegne u saudijsku prijestolnicu, Rijad.

U petak su saudijski ratni avioni bombardovali kampove i vojne položaje koje drži STC u provinciji Hadramout, dok su borci koje podržava Saudijska Arabija pokušavali zauzeti te objekte, rekao je jedan separatistički zvaničnik.

To je bila posljednja intervencija Saudijske Arabije, koja je posljednjih sedmica bombardovala snage STC-a i pogodila ono što je nazvala pošiljkom oružja iz Emirata namijenjenog separatistima.

Saudijska Arabija, UAE i njihovi saveznici u Jemenu bili su dio koalicije predvođene Saudijskom Arabijom koja se bori protiv Huti pobunjenika koje podržava Iran, a koji kontrolišu sjever. Decenijski građanski rat opustošio je najsiromašniju zemlju arapskog svijeta.

Cilj koalicije je vratiti međunarodno priznatu vladu, koju su Huti protjerali sa sjevera. Međutim, tenzije između frakcija i dvije zaljevske zemlje izgleda da razaraju koaliciju.

Pravo na samoopredjeljenje

Šef STC-a, Aidarous al Zoubeidi, izdao je u petak video izjavu u kojoj je rekao da će ustav biti na snazi dvije godine, nakon čega će se održati referendum o “ostvarivanju prava na samoopredjeljenje naroda juga”.

Tokom te dvije godine, rekao je, “relevantne strane” u sjevernom i južnom Jemenu trebale bi voditi dijalog o “putu i mehanizmima koji garantuju pravo naroda juga”.

Ustav od 30 članova opisuje stvaranje “Države Južne Arabije”, koja pokriva isto područje kao i bivša Narodna Demokratska Republika Jemen, nezavisna južna država koja je postojala od 1967. do 1990. godine.

Nije bilo jasno kakav će to imati praktičan uticaj. Ali deklaracija bi mogla unazaditi napore da se spriječi otvoreni sukob između separatista i ostatka koalicije predvođene Saudijskom Arabijom.

Ministarstvo vanjskih poslova UAE saopštilo je u izjavi da se zemlja nosi sa situacijom “uz suzdržanost, koordinaciju i namjernu posvećenost deeskalaciji, vođena vanjskom politikom koja dosljedno daje prioritet regionalnoj stabilnosti nad impulzivnim djelovanjem”.

U objavi na X-u, saudijski ambasador u Jemenu, Mohammed al-Jaber, rekao je da je kraljevstvo sedmicama ulagalo “sve napore sa STC-om” “da zaustavi eskalaciju” i pozove separatiste da napuste Hadramout i Mahru, ali se suočilo sa “stalnom nepopustljivošću i odbijanjem Aidarousa al Zoubeidija”.