Iran: Mladi, studenti i sportisti najčešće žrtve protesta

Hiljade demonstranata ubijeno je u Iranu, među kojima su najbrojniji mladi ljudi, studenti, sportisti i umjetnici. Građani Irana upućuju očajničke pozive svijetu da ih ne napusti i ne prepusti na milost i nemilost režimu islamske teokratije, prenose evropski mediji. Ovi izvještaji dolaze od rijetkih novinara iz regiona i putem telefonskih poruka, s obzirom na to da je islamski režim ukinuo pristup internetu.

Francuski list *Le Figaro* prenosi da iranski građani mole svijet da ih ne ostavi na cjedilu, dok islamski režim ubija ljude u mraku, jer je internet u Iranu blokiran, a međunarodne telefonske veze rade samo povremeno. Evropska unija je zauzeta odnosima sa Sjedinjenim Američkim Državama oko Grenlanda, a jedino je šef njemačke diplomatije Johann Wadephul izjavio da je “jasno da je režim koji suzbija demonstracije samo oružanom silom” i najavio sankcije EU.

Veliku nedoumicu, kako među vlastima, tako i među demonstrantima, izaziva i stav Amerike, koja je prijetila, ali izgleda da je odustala od vojnih i sajber napada na ključne tačke oružanih formacija teokratije, koje su nemilosrdno ubile hiljade građana.

Italijanski dnevnik *Corriere della Sera* piše da su najveću cijenu u borbi za slobodu platili mladi Iranci, studenti, sportisti i umjetnici – generacija koja odbija nepravedne zakone islamske diktature i jasno razumije šta znači sloboda.

Analitičari i mediji u Evropskoj uniji navode da je islamski režim uzdrman talasom narodnih demonstracija, ali i sukobom sa oligarsima koji kontrolišu izvoz iranske nafte, zaobilazeći sankcije Ujedinjenih nacija uvedene zbog sumnji da Iran razvija nuklearno oružje, te uvoz osnovnih potrepština.

Ocjenjuje se da američke prijetnje vojnim ili sajber udarima na Iran teško mogu natjerati teokratsku vlast na temeljne demokratske promjene, dijelom i zbog toga što je politička opozicija u zatvoru ili van zemlje, a masovni protesti tek treba da iznjedre političku alternativu islamskom režimu i ekonomsko-finansijskoj moći oligarha.

Jedan iranski politički analitičar je za *Corriere della Sera* izjavio da Iranom paralelno vladaju oligarsi koji su se, uz prešutnu saglasnost vlasti, obogatili i bez kojih režim teško može opstati.

Zbog prazne državne blagajne i pogoršanja ekonomske situacije, vlasti su bile prisiljene da dio profita od šverca nafte i uvoza osnovnih potrepština uzmu od oligarha, koji su se toliko osilili da su se, prema navodima analitičara, upustili i u šverc droge i alkohola, što je zabranjeno vjerskim zakonima.

Do sukoba između oligarha i vlasti došlo je kada su vlasti bile primorane da izvrše drastičnu devalvaciju nacionalne valute, rijala, što je teško pogodilo interese oligarhije, ali i životni standard stanovništva zbog skoka cijena uvozne hrane i lijekova.

Suočena s padom prihoda, vlada u Teheranu je smanjila budžetska davanja za stanovništvo, što je izazvalo proteste u svim iranskim gradovima.

Mediji i analitičari u Evropskoj uniji, poput španskog lista *Pais*, zaključuju da je islamska diktatura u Iranu iscrpila snagu, ali još uvijek ima oružje da se odupire i brani vlast.

Njemački portal *Eurointelligence* objašnjava da su devalvacija, inflacija i smanjenje budžeta bili ključni razlozi za proteste, a prvi put su se pobunile i trgovačke elite “teheranskog bazara” – oligarsi u sjenci. Portal navodi da teokratska diktatura u Iranu nije u stanju da zadovolji političke, ekonomske i socijalne zahtjeve građana, ali i da nema naznaka pukotina u režimu.